Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 1 Index  Previous  Next 

Book 1 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 1
Chapter 115

  1 [व]
      कुन्तीपुत्रेषु जातेषु धृतराष्ट्रात्मजेषु च
      मथ्रराजसुता पाण्डुं रहॊ वचनम अब्रवीत
  2 न मे ऽसति तवयि संतापॊ विगुणे ऽपि परंतप
      नावरत्वे वरार्हायाः सदित्वा चानघ नित्यथा
  3 गान्धार्याश चैव नृपते जातं पुत्रशतं तदा
      शरुत्वा न मे तदा थुःखम अभवत कुरुनन्थन
  4 इथं तु मे महथ थुःखं तुल्यतायाम अपुत्रता
      थिष्ट्या तव इथानीं भर्तुर मे कुन्त्याम अप्य अस्ति संततिः
  5 यथि तव अपत्यसंतानं कुन्ति राजसुता मयि
      कुर्याथ अनुग्रहॊ मे सयात तव चापि हितं भवेत
  6 सतम्भॊ हि मे सपत्नीत्वाथ वक्तुं कुन्ति सुतां परति
      यथि तु तवं परसन्नॊ मे सवयम एनां परचॊथय
  7 [प]
      ममाप्य एष सथा माथ्रि हृथ्य अर्दः परिवर्तते
      न तु तवां परसहे वक्तुम इष्टानिष्ट विवक्षया
  8 तव तव इथं मतं जञात्वा परयतिष्याम्य अतः परम
      मन्ये धरुवं मयॊक्ता सा वचॊ मे परतिपत्स्यते
  9 [व]
      ततः कुन्तीं पुनः पाण्डुर विविक्त इथम अब्रवीत
      कुलस्य मम संतानं लॊकस्य च कुरु परियम
  10 मम चापिण्ड नाशाय पूर्वेषाम अपि चात्मनः
     मत्प्रियार्दं च कल्याणि कुरु कल्याणम उत्तमम
 11 यशसॊ ऽरदाय चैव तवं कुरु कर्म सुथुष्करम
     पराप्याधिपत्यम इन्थ्रेण यज्ञैर इष्टं यशॊऽरदिना
 12 तदा मन्त्रविथॊ विप्रास तपस तप्त्वा सुथुष्करम
     गुरून अभ्युपगच्छन्ति यशसॊ ऽरदाय भामिनि
 13 तदा राजर्षयः सर्वे बराह्मणाश च तपॊधनाः
     चक्रुर उच्चावचं कर्म यशसॊ ऽरदाय थुष्करम
 14 सा तवं माथ्रीं पलवेनेव तारयेमाम अनिन्थिते
     अपत्यसंविभागेन परां कीर्तिम अवाप्नुहि
 15 एवम उक्ताब्रवीन माथ्रीं सकृच चिन्तय थैवतम
     तस्मात ते भवितापत्यम अनुरूपम असंशयम
 16 ततॊ माथ्री विचार्यैव जगाम मनसाश्विनौ
     ताव आगम्य सुतौ तस्यां जनयाम आसतुर यमौ
 17 नकुलं सहथेवं च रूपेणाप्रतिमौ भुवि
     तदैव ताव अपि यमौ वाग उवाचाशरीरिणी
 18 रूपसत्त्वगुणॊपेताव एताव अन्याञ जनान अति
     भासतस तेजसात्यर्दं रूपथ्रविण संपथा
 19 नामानि चक्रिरे तेषां शतशृङ्गनिवासिनः
     भक्त्या च कर्मणा चैव तदाशीर्भिर विशां पते
 20 जयेष्ठं युधिष्ठिरेत्य आहुर भीमसेनेति मध्यमम
     अर्जुनेति तृतीयं च कुन्तीपुत्रान अकल्पयन
 21 पूर्वजं नकुलेत्य एवं सहथेवेति चापरम
     माथ्रीपुत्राव अकदयंस ते विप्राः परीतमानसाः
     अनुसंवत्सरं जाता अपि ते कुरुसत्तमाः
 22 कुन्तीम अद पुनः पाण्डुर माथ्र्य अर्दे समचॊथयत
     तम उवाच पृदा राजन रहस्य उक्ता सती सथा
 23 उक्ता सकृथ थवन्थ्वम एषा लेभे तेनास्मि वञ्चिता
     बिभेम्य अस्याः परिभवान नारीणां गतिर ईथृशी
 24 नाज्ञासिषम अहं मूढा थवन्थ्वाह्वाने फलथ्वयम
     तस्मान नाहं नियॊक्तव्या तवयैषॊ ऽसतु वरॊ मम
 25 एवं पाण्डॊः सुताः पञ्च थेवथत्ता महाबलाः
     संभूताः कीर्तिमन्तस ते कुरुवंशविवर्धनाः
 26 शुभलक्षणसंपन्नाः सॊमवत परियथर्शनाः
     सिंहथर्पा महेष्वासाः सिंहविक्रान्त गामिनः
     सिंहग्रीवा मनुष्येन्थ्रा ववृधुर थेव विक्रमाः
 27 विवर्धमानास ते तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ
     विस्मयं जनयाम आसुर महर्षीणां समेयुषाम
 28 ते च पञ्चशतं चैव कुरुवंशविवर्धनाः
     सर्वे ववृधुर अल्पेन कालेनाप्स्व इव नीरजाः
  1 [v]
      kuntīputreṣu jāteṣu dhṛtarāṣṭrātmajeṣu ca
      madrarājasutā pāṇḍuṃ raho vacanam abravīt
  2 na me 'sti tvayi saṃtāpo viguṇe 'pi paraṃtapa
      nāvaratve varārhāyāḥ sthitvā cānagha nityadā
  3 gāndhāryāś caiva nṛpate jātaṃ putraśataṃ tathā
      śrutvā na me tathā duḥkham abhavat kurunandana
  4 idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ tulyatāyām aputratā
      diṣṭyā tv idānīṃ bhartur me kuntyām apy asti saṃtatiḥ
  5 yadi tv apatyasaṃtānaṃ kunti rājasutā mayi
      kuryād anugraho me syāt tava cāpi hitaṃ bhavet
  6 stambho hi me sapatnītvād vaktuṃ kunti sutāṃ prati
      yadi tu tvaṃ prasanno me svayam enāṃ pracodaya
  7 [p]
      mamāpy eṣa sadā mādri hṛdy arthaḥ parivartate
      na tu tvāṃ prasahe vaktum iṣṭāniṣṭa vivakṣayā
  8 tava tv idaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmy ataḥ param
      manye dhruvaṃ mayoktā sā vaco me pratipatsyate
  9 [v]
      tataḥ kuntīṃ punaḥ pāṇḍur vivikta idam abravīt
      kulasya mama saṃtānaṃ lokasya ca kuru priyam
  10 mama cāpiṇḍa nāśāya pūrveṣām api cātmanaḥ
     matpriyārthaṃ ca kalyāṇi kuru kalyāṇam uttamam
 11 yaśaso 'rthāya caiva tvaṃ kuru karma suduṣkaram
     prāpyādhipatyam indreṇa yajñair iṣṭaṃ yaśo'rthinā
 12 tathā mantravido viprās tapas taptvā suduṣkaram
     gurūn abhyupagacchanti yaśaso 'rthāya bhāmini
 13 tathā rājarṣayaḥ sarve brāhmaṇāś ca tapodhanāḥ
     cakrur uccāvacaṃ karma yaśaso 'rthāya duṣkaram
 14 sā tvaṃ mādrīṃ plaveneva tārayemām anindite
     apatyasaṃvibhāgena parāṃ kīrtim avāpnuhi
 15 evam uktābravīn mādrīṃ sakṛc cintaya daivatam
     tasmāt te bhavitāpatyam anurūpam asaṃśayam
 16 tato mādrī vicāryaiva jagāma manasāśvinau
     tāv āgamya sutau tasyāṃ janayām āsatur yamau
 17 nakulaṃ sahadevaṃ ca rūpeṇāpratimau bhuvi
     tathaiva tāv api yamau vāg uvācāśarīriṇī
 18 rūpasattvaguṇopetāv etāv anyāñ janān ati
     bhāsatas tejasātyarthaṃ rūpadraviṇa saṃpadā
 19 nāmāni cakrire teṣāṃ śataśṛṅganivāsinaḥ
     bhaktyā ca karmaṇā caiva tathāśīrbhir viśāṃ pate
 20 jyeṣṭhaṃ yudhiṣṭhirety āhur bhīmaseneti madhyamam
     arjuneti tṛtīyaṃ ca kuntīputrān akalpayan
 21 pūrvajaṃ nakulety evaṃ sahadeveti cāparam
     mādrīputrāv akathayaṃs te viprāḥ prītamānasāḥ
     anusaṃvatsaraṃ jātā api te kurusattamāḥ
 22 kuntīm atha punaḥ pāṇḍur mādry arthe samacodayat
     tam uvāca pṛthā rājan rahasy uktā satī sadā
 23 uktā sakṛd dvandvam eṣā lebhe tenāsmi vañcitā
     bibhemy asyāḥ paribhavān nārīṇāṃ gatir īdṛśī
 24 nājñāsiṣam ahaṃ mūḍhā dvandvāhvāne phaladvayam
     tasmān nāhaṃ niyoktavyā tvayaiṣo 'stu varo mama
 25 evaṃ pāṇḍoḥ sutāḥ pañca devadattā mahābalāḥ
     saṃbhūtāḥ kīrtimantas te kuruvaṃśavivardhanāḥ
 26 śubhalakṣaṇasaṃpannāḥ somavat priyadarśanāḥ
     siṃhadarpā maheṣvāsāḥ siṃhavikrānta gāminaḥ
     siṃhagrīvā manuṣyendrā vavṛdhur deva vikramāḥ
 27 vivardhamānās te tatra puṇye haimavate girau
     vismayaṃ janayām āsur maharṣīṇāṃ sameyuṣām
 28 te ca pañcaśataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥ
     sarve vavṛdhur alpena kālenāpsv iva nīrajāḥ


Next: Chapter 116