Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 13 Index  Previous  Next 

Book 13 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 13
Chapter 10

  1 [य]
      मित्र सौथृथ भावेन उपथेशं करॊति यः
      जात्यावरस्य राजर्षे थॊषस तस्य भवेन न वा
  2 एतथ इच्छामि तत्त्वेन वयाख्यातुं वै पितामह
      सूक्ष्मा गतिर हि धर्मस्य यत्र मुह्यन्ति मानवाः
  3 [भ]
      अत्र ते वर्तयिष्यामि शृणु राजन यदागमम
      ऋषीणां वथतां पूर्वं शरुतम आसीथ यदा मया
  4 उपथेशॊ न कर्तव्यॊ जातिहीनस्य कस्य चित
      उपथेशे महान थॊष उपाध्यायस्य भाष्यते
  5 निथर्शनम इथं राजञ शृणु मे भरतर्षभ
      थुरुक्त वचने राजन यदापूर्वं युधिष्ठिर
      बरह्माश्रमपथे वृत्तं पार्श्वे हिमवतः शुभे
  6 तत्राश्रमपथं पुण्यं नानावृक्षगणायुतम
      बहु गुल्मलताकीर्णं मृगथ्विजनिषेवितम
  7 सिथ्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम
      वरतिभिर बहुभिः कीर्णं तापसैर उपशॊभितम
  8 बराह्मणैश च महाभागैः सूर्यज्वलन संनिभैः
      नियमव्रतसंपन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः
      थीक्षितैर भरतश्रेष्ठ यताहारैः कृतात्मभिः
  9 वेथाध्ययनघॊषैश च नाथितं भरतर्षभ
      वालखिल्यैश च बहुभिर यतिभिश च निषेवितम
  10 तत्र कश चित समुत्साहं कृत्वा शूथ्रॊ थयान्वितः
     आगतॊ हय आश्रमपथं पूजितश च तपस्विभिः
 11 तांस तु थृष्ट्वा मुनिगणान थेवकल्पान महौजसः
     वहतॊ विविधा थीक्षाः संप्रहृष्यत भारत
 12 अदास्य बुथ्धिर अभवत तपस्ये भरतर्षभ
     ततॊ ऽबरवीत कुलपतिं पाथौ संगृह्य भारत
 13 भवत्प्रसाथाथ इच्छामि धर्मं चर्तुं थविजर्षभ
     तन मां तवं भगवन वक्तुं परव्राजयितुम अर्हसि
 14 वर्णावरॊ ऽहं भगवञ शूथ्रॊ जात्यास्मि सत्तम
     शुश्रूषां कर्तुम इच्छामि परपन्नाय परसीथ मे
 15 [कुलपति]
     न शक्यम इह शूथ्रेण लिङ्गम आश्रित्य वर्तितुम
     आस्यतां यथि ते बुथ्धिः शुश्रूषा निरतॊ भव
 16 [भ]
     एवम उक्तस तु मुनिना स शूथ्रॊ ऽचिन्तयन नृप
     कदम अत्र मया कार्यं शरथ्धा धर्मे परा च मे
     विज्ञातम एवं भवतु करिष्ये परियम आत्मनः
 17 गत्वाश्रमपथाथ थूरम उटजं कृतवांस तु सः
     तत्र वेथिं च भूमिं च थेवतायतनानि च
     निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्दॊ ऽभवत सुखम
 18 अभिषेकांश च नियमान थेवतायतनेषु च
     बलिं च कृत्वा हुत्वा च थेवतां चाप्य अपूजयत
 19 संकल्पनियमॊपेतः फलाहारॊ जितेन्थ्रियः
     नित्यं संनिहिताभिश च ओषधीभिः फलैस तदा
 20 अतिदीन पूजयाम आस यदावत समुपागतान
     एवं हि सुमहान कालॊ वयत्यक्रामत स तस्य वै
 21 अदास्य मुनिर आगच्छत संगत्या वै तम आश्रमम
     संपूज्य सवागतेनर्षिं विधिवत पर्यतॊषयत
 22 अनुकूलाः कदाः कृत्वा यदावत पर्यपृच्छत
     ऋषिः परमतेजस्वी धर्मात्मा संयतेन्थ्रियः
 23 एवं स बहुशस तस्य शूथ्रस्य भरतर्षभ
     सॊ ऽगच्छथ आश्रमम ऋषिः शूथ्रं थरष्टुं नरर्षभ
 24 अद तं तापसं शूथ्रः सॊ ऽबरवीथ भरतर्षभ
     पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मे ऽनुग्रहं कुरु
 25 बाढम इत्य एव तं विप्र उवाच भरतर्षभ
     शुचिर भूत्वा स शूथ्रस तु तस्यर्षेः पाथ्यम आनयत
 26 अद थर्भांश च वन्याश च ओषधीर भरतर्षभ
     पवित्रम आसनं चैव बृसीं च समुपानयत
 27 अद थक्षिणम आवृत्य बृसीं परमशीर्षिकाम
     कृताम अन्यायतॊ थृष्ट्वा ततस तम ऋषिर अब्रवीत
 28 कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भव चॊथन मुखः शुचिः
     स च तत कृतवाञ शूथ्रः सर्वं यथ ऋषिर अब्रवीत
 29 यदॊपथिष्टं मेधावी थर्भाथींस तान यदातदम
     हव्यकव्य विधिं कृत्स्नम उक्तं तेन तपस्विना
 30 ऋषिणा पितृकार्ये च स च धर्मपदे सदितः
     पितृकार्ये कृते चापि विषृष्टः स जगाम ह
 31 अद थीर्घस्य कालस्य स तप्यञ शूथ्र तापसः
     वने पञ्चत्वम अगमत सुकृतेन च तेन वै
     अजायत महाराज राजवंशे महाथ्युतिः
 32 तदैव स ऋषिस तात कालधर्मम अवाप्य ह
     पुरॊहित कुले विप्र आजातॊ भरतर्षभ
 33 एवं तौ तत्र संभूताव उभौ शूथ्र मुनी तथा
     करमेण वर्धितौ चापि विथ्यासु कुशलाव उभौ
 34 अदर्ववेथे वेथे च बभूवर्षिर सुनिश्चितः
     कल्पप्रयॊगे चॊत्पन्ने जयॊतिषे च परं गतः
     सख्ये चापि परा परीतिस तयॊश चापि वयवर्धत
 35 पितर्य उपरते चापि कृतशौचः स भारत
     अभिषिक्तः परकृतिभी राजपुत्रः स पार्दिवः
     अभिषिक्तेन स ऋषिर अभिषिक्तः पुरॊहितः
 36 स तं पुरॊधाय सुखम अवसथ भरतर्षभ
     राज्यं शशास धर्मेण परजाश च परिपालयन
 37 पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकार्येषु चासकृत
     उत्स्मयन पराहसच चापि थृष्ट्वा राजा पुरॊहितम
     एवं स बहुशॊ राजन पुरॊधसम उपाहसत
 38 लक्षयित्वा पुरॊधास तु बहु शस्तं नराधिपम
     उत्स्मयन्तं च सततं थृष्ट्वासौ मन्युमान अभूत
 39 अद शूण्ये पुरॊधास तु सह राज्ञा समागतः
     कदाभिर अनुकूलाभी राजानम अभिरामयत
 40 ततॊ ऽबरवीन नरेन्थ्रं स पुरॊधा भरतर्षभ
     वरम इच्छाम्य अहं तव एकं तवया थत्तं महाथ्युते
 41 [र]
     वराणां ते शतं थथ्यां कुम उतैकं थविजॊत्तम
     सनेहाच च बहुमानाच च नास्त्य अथेयं हि मे तव
 42 [पुरॊहित]
     एकं वै वरम इच्छामि यथि तुष्टॊ ऽसि पार्दिव
     यथ थथासि महाराज सत्यं तथ वथ मानृतम
 43 [भ]
     बाढम इत्य एव तं राजा परत्युवाच युधिष्ठिर
     यथि जञास्यामि वक्ष्यामि अजानन न तु संवथे
 44 [प]
     पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत
     शान्ति हॊमेषु च सथा किं तवं हससि वीक्ष्य माम
 45 सव्रीडं वै भवति हि मनॊ मे हसता तवया
     कामया शापितॊ राजन नान्यदा वक्तुम अर्हसि
 46 भाव्यं हि कारणेनात्र न ते हास्यम अकारणम
     कौतूहलं मे सुभृशं तत्त्वेन कदयस्व मे
 47 [र]
     एवम उक्ते तवया विप्र यथ अवाच्यं भवेथ अपि
     अवश्यम एव वक्तव्यं शृणुष्वैक मना थविज
 48 पूर्वथेहे यदावृत्तं तन निबॊध थविजॊत्तम
     जातिं समराम्य अहं बरह्मन्न अवधानेन मे शृणु
 49 शूथ्रॊ ऽहम अभवं पूर्वं तापसॊ भृशसंयुतः
     ऋषिर उग्रतपास तवं च तथाभूर थविजसत्तम
 50 परीयता हि तथा बरह्मन ममानुग्रह बुथ्धिना
     पितृकार्ये तवया पूर्वम उपथेशः कृतॊ ऽनघ
     बृस्यां थर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम
 51 एतेन कर्म थॊषेण पुरॊधास तवम अजायदाः
     अहं राजा च विप्रेन्थ्र पश्य कालस्य पर्ययम
     मत्कृते हय उपथेशेन तवया पराप्तम इथं फलम
 52 एतस्मात कारणाथ बरह्मन परहसे तवां थविजॊत्तम
     न तवां परिभवन बरह्मन परहसामि गुरुर भवान
 53 विपर्ययेण मे मन्युस तेन संतप्यते मनः
     जातिं समराम्य अहं तुभ्यम अतस तवां परहसामि वै
 54 एवं तवॊग्रं हि तप उपथेशेन नाशितम
     पुरॊहितत्वम उत्सृज्य यतस्व तवम्पुनर भवे
 55 इतस तवम अधमाम अन्यां मा यॊनिं पराप्स्यसे थविज
     गृह्यतां थरविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम
 56 [भ]
     ततॊ विसृष्टॊ राज्ञा तु विप्रॊ थानान्य अनेकशः
     बराह्मणेभ्यॊ थथौ वित्तं भूमिं गरामांश च सर्वशः
 57 कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततॊ यदॊक्तामि थविजॊत्तमः
     तीर्दानि चाभिगत्वा वै थानानि विविधानि च
 58 थत्त्वा गाश चैव विप्राणां पूतात्मा सॊ ऽभवथ थविजः
     तम एव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः
 59 ततः सिथ्धिं परां पराप्तॊ बराह्मणॊ राजसत्तम
     संमतश चाभवत तेषाम आश्रमे ऽऽशरमवासिनाम
 60 एवं पराप्तॊ महत कृच्छ्रम ऋषिः स नृपसत्तम
     बराह्मणेन न वक्तव्यं तस्माथ वर्णावरे जने
 61 वर्जयेथ उपथेशं च सथैव बराह्मणॊ नृप
     उपथेशं हि कुर्वाणॊ थविजः कृच्छ्रम अवाप्नुयात
 62 एषितव्यं सथा वाचा नृपेण थविजसत्तमात
     न परवक्तव्यम इह हि किं चिथ वर्णावरे जने
 63 बराह्मणाः कषत्रिया वैश्यास तरयॊ वर्णा थविजातयः
     एतेषु कदयन राजन बराह्मणॊ न परथुष्यति
 64 तस्मात सथ्भिर न वक्तव्यं कस्य चित किं चिथ अग्रतः
     सूक्ष्मा गतिर हि धर्मस्य थुर्ज्ञेया हय अकृतात्मभिः
 65 तस्मान मौनानि मुनयॊ थीक्षां कुर्वन्ति चाथृताः
     थुरुक्तस्य भयाथ राजन नानुभाषन्ति किं चन
 66 धार्मिका गुणसंपन्नाः सत्यार्जव परायणाः
     थुरुक्त वाचाभिहताः पराप्नुवन्तीह थुष्कृतम
 67 उपथेशॊ न कर्तव्यः कथा चिथ अपि कस्य चित
     उपथेशाथ धि तत पापं बराह्मणः समवाप्नुयात
 68 विमृश्य तस्मात पराज्ञेन वक्तव्यं धर्मम इच्छता
     सत्यानृतेन हि कृत उपथेशॊ हिनस्ति वै
 69 वक्तव्यम इह पृष्टेन विनिश्चित्य विपर्ययम
     स चॊपथेशः कर्तव्यॊ येन धर्मम अवाप्नुयात
 70 एतत ते सर्वम आख्यातम उपथेशे कृते सति
     महान कलेशॊ हि भवति तस्मान नॊपथिशेत कव चित
  1 [y]
      mitra saudṛda bhāvena upadeśaṃ karoti yaḥ
      jātyāvarasya rājarṣe doṣas tasya bhaven na vā
  2 etad icchāmi tattvena vyākhyātuṃ vai pitāmaha
      sūkṣmā gatir hi dharmasya yatra muhyanti mānavāḥ
  3 [bh]
      atra te vartayiṣyāmi śṛṇu rājan yathāgamam
      ṛṣīṇāṃ vadatāṃ pūrvaṃ śrutam āsīd yathā mayā
  4 upadeśo na kartavyo jātihīnasya kasya cit
      upadeśe mahān doṣa upādhyāyasya bhāṣyate
  5 nidarśanam idaṃ rājañ śṛṇu me bharatarṣabha
      durukta vacane rājan yathāpūrvaṃ yudhiṣṭhira
      brahmāśramapade vṛttaṃ pārśve himavataḥ śubhe
  6 tatrāśramapadaṃ puṇyaṃ nānāvṛkṣagaṇāyutam
      bahu gulmalatākīrṇaṃ mṛgadvijaniṣevitam
  7 siddhacāraṇasaṃghuṣṭaṃ ramyaṃ puṣpitakānanam
      vratibhir bahubhiḥ kīrṇaṃ tāpasair upaśobhitam
  8 brāhmaṇaiś ca mahābhāgaiḥ sūryajvalana saṃnibhaiḥ
      niyamavratasaṃpannaiḥ samākīrṇaṃ tapasvibhiḥ
      dīkṣitair bharataśreṣṭha yatāhāraiḥ kṛtātmabhiḥ
  9 vedādhyayanaghoṣaiś ca nāditaṃ bharatarṣabha
      vālakhilyaiś ca bahubhir yatibhiś ca niṣevitam
  10 tatra kaś cit samutsāhaṃ kṛtvā śūdro dayānvitaḥ
     āgato hy āśramapadaṃ pūjitaś ca tapasvibhiḥ
 11 tāṃs tu dṛṣṭvā munigaṇān devakalpān mahaujasaḥ
     vahato vividhā dīkṣāḥ saṃprahṛṣyata bhārata
 12 athāsya buddhir abhavat tapasye bharatarṣabha
     tato 'bravīt kulapatiṃ pādau saṃgṛhya bhārata
 13 bhavatprasādād icchāmi dharmaṃ cartuṃ dvijarṣabha
     tan māṃ tvaṃ bhagavan vaktuṃ pravrājayitum arhasi
 14 varṇāvaro 'haṃ bhagavañ śūdro jātyāsmi sattama
     śuśrūṣāṃ kartum icchāmi prapannāya prasīda me
 15 [kulapati]
     na śakyam iha śūdreṇa liṅgam āśritya vartitum
     āsyatāṃ yadi te buddhiḥ śuśrūṣā nirato bhava
 16 [bh]
     evam uktas tu muninā sa śūdro 'cintayan nṛpa
     katham atra mayā kāryaṃ śraddhā dharme parā ca me
     vijñātam evaṃ bhavatu kariṣye priyam ātmanaḥ
 17 gatvāśramapadād dūram uṭajaṃ kṛtavāṃs tu saḥ
     tatra vediṃ ca bhūmiṃ ca devatāyatanāni ca
     niveśya bharataśreṣṭha niyamastho 'bhavat sukham
 18 abhiṣekāṃś ca niyamān devatāyataneṣu ca
     baliṃ ca kṛtvā hutvā ca devatāṃ cāpy apūjayat
 19 saṃkalpaniyamopetaḥ phalāhāro jitendriyaḥ
     nityaṃ saṃnihitābhiś ca oṣadhībhiḥ phalais tathā
 20 atithīn pūjayām āsa yathāvat samupāgatān
     evaṃ hi sumahān kālo vyatyakrāmat sa tasya vai
 21 athāsya munir āgacchat saṃgatyā vai tam āśramam
     saṃpūjya svāgatenarṣiṃ vidhivat paryatoṣayat
 22 anukūlāḥ kathāḥ kṛtvā yathāvat paryapṛcchata
     ṛṣiḥ paramatejasvī dharmātmā saṃyatendriyaḥ
 23 evaṃ sa bahuśas tasya śūdrasya bharatarṣabha
     so 'gacchad āśramam ṛṣiḥ śūdraṃ draṣṭuṃ nararṣabha
 24 atha taṃ tāpasaṃ śūdraḥ so 'bravīd bharatarṣabha
     pitṛkāryaṃ kariṣyāmi tatra me 'nugrahaṃ kuru
 25 bāḍham ity eva taṃ vipra uvāca bharatarṣabha
     śucir bhūtvā sa śūdras tu tasyarṣeḥ pādyam ānayat
 26 atha darbhāṃś ca vanyāś ca oṣadhīr bharatarṣabha
     pavitram āsanaṃ caiva bṛsīṃ ca samupānayat
 27 atha dakṣiṇam āvṛtya bṛsīṃ paramaśīrṣikām
     kṛtām anyāyato dṛṣṭvā tatas tam ṛṣir abravīt
 28 kuruṣvaitāṃ pūrvaśīrṣāṃ bhava codan mukhaḥ śuciḥ
     sa ca tat kṛtavāñ śūdraḥ sarvaṃ yad ṛṣir abravīt
 29 yathopadiṣṭaṃ medhāvī darbhādīṃs tān yathātatham
     havyakavya vidhiṃ kṛtsnam uktaṃ tena tapasvinā
 30 ṛṣiṇā pitṛkārye ca sa ca dharmapathe sthitaḥ
     pitṛkārye kṛte cāpi viṣṛṣṭaḥ sa jagāma ha
 31 atha dīrghasya kālasya sa tapyañ śūdra tāpasaḥ
     vane pañcatvam agamat sukṛtena ca tena vai
     ajāyata mahārāja rājavaṃśe mahādyutiḥ
 32 tathaiva sa ṛṣis tāta kāladharmam avāpya ha
     purohita kule vipra ājāto bharatarṣabha
 33 evaṃ tau tatra saṃbhūtāv ubhau śūdra munī tadā
     krameṇa vardhitau cāpi vidyāsu kuśalāv ubhau
 34 atharvavede vede ca babhūvarṣir suniścitaḥ
     kalpaprayoge cotpanne jyotiṣe ca paraṃ gataḥ
     sakhye cāpi parā prītis tayoś cāpi vyavardhata
 35 pitary uparate cāpi kṛtaśaucaḥ sa bhārata
     abhiṣiktaḥ prakṛtibhī rājaputraḥ sa pārthivaḥ
     abhiṣiktena sa ṛṣir abhiṣiktaḥ purohitaḥ
 36 sa taṃ purodhāya sukham avasad bharatarṣabha
     rājyaṃ śaśāsa dharmeṇa prajāś ca paripālayan
 37 puṇyāhavācane nityaṃ dharmakāryeṣu cāsakṛt
     utsmayan prāhasac cāpi dṛṣṭvā rājā purohitam
     evaṃ sa bahuśo rājan purodhasam upāhasat
 38 lakṣayitvā purodhās tu bahu śastaṃ narādhipam
     utsmayantaṃ ca satataṃ dṛṣṭvāsau manyumān abhūt
 39 atha śūṇye purodhās tu saha rājñā samāgataḥ
     kathābhir anukūlābhī rājānam abhirāmayat
 40 tato 'bravīn narendraṃ sa purodhā bharatarṣabha
     varam icchāmy ahaṃ tv ekaṃ tvayā dattaṃ mahādyute
 41 [r]
     varāṇāṃ te śataṃ dadyāṃ kum utaikaṃ dvijottama
     snehāc ca bahumānāc ca nāsty adeyaṃ hi me tava
 42 [purohita]
     ekaṃ vai varam icchāmi yadi tuṣṭo 'si pārthiva
     yad dadāsi mahārāja satyaṃ tad vada mānṛtam
 43 [bh]
     bāḍham ity eva taṃ rājā pratyuvāca yudhiṣṭhira
     yadi jñāsyāmi vakṣyāmi ajānan na tu saṃvade
 44 [p]
     puṇyāhavācane nityaṃ dharmakṛtyeṣu cāsakṛt
     śānti homeṣu ca sadā kiṃ tvaṃ hasasi vīkṣya mām
 45 savrīḍaṃ vai bhavati hi mano me hasatā tvayā
     kāmayā śāpito rājan nānyathā vaktum arhasi
 46 bhāvyaṃ hi kāraṇenātra na te hāsyam akāraṇam
     kautūhalaṃ me subhṛśaṃ tattvena kathayasva me
 47 [r]
     evam ukte tvayā vipra yad avācyaṃ bhaved api
     avaśyam eva vaktavyaṃ śṛṇuṣvaika manā dvija
 48 pūrvadehe yathāvṛttaṃ tan nibodha dvijottama
     jātiṃ smarāmy ahaṃ brahmann avadhānena me śṛṇu
 49 śūdro 'ham abhavaṃ pūrvaṃ tāpaso bhṛśasaṃyutaḥ
     ṛṣir ugratapās tvaṃ ca tadābhūr dvijasattama
 50 prīyatā hi tadā brahman mamānugraha buddhinā
     pitṛkārye tvayā pūrvam upadeśaḥ kṛto 'nagha
     bṛsyāṃ darbheṣu havye ca kavye ca munisattama
 51 etena karma doṣeṇa purodhās tvam ajāyathāḥ
     ahaṃ rājā ca viprendra paśya kālasya paryayam
     matkṛte hy upadeśena tvayā prāptam idaṃ phalam
 52 etasmāt kāraṇād brahman prahase tvāṃ dvijottama
     na tvāṃ paribhavan brahman prahasāmi gurur bhavān
 53 viparyayeṇa me manyus tena saṃtapyate manaḥ
     jātiṃ smarāmy ahaṃ tubhyam atas tvāṃ prahasāmi vai
 54 evaṃ tavograṃ hi tapa upadeśena nāśitam
     purohitatvam utsṛjya yatasva tvampunar bhave
 55 itas tvam adhamām anyāṃ mā yoniṃ prāpsyase dvija
     gṛhyatāṃ draviṇaṃ vipra pūtātmā bhava sattama
 56 [bh]
     tato visṛṣṭo rājñā tu vipro dānāny anekaśaḥ
     brāhmaṇebhyo dadau vittaṃ bhūmiṃ grāmāṃś ca sarvaśaḥ
 57 kṛcchrāṇi cīrtvā ca tato yathoktāmi dvijottamaḥ
     tīrthāni cābhigatvā vai dānāni vividhāni ca
 58 dattvā gāś caiva viprāṇāṃ pūtātmā so 'bhavad dvijaḥ
     tam eva cāśramaṃ gatvā cacāra vipulaṃ tapaḥ
 59 tataḥ siddhiṃ parāṃ prāpto brāhmaṇo rājasattama
     saṃmataś cābhavat teṣām āśrame ''śramavāsinām
 60 evaṃ prāpto mahat kṛcchram ṛṣiḥ sa nṛpasattama
     brāhmaṇena na vaktavyaṃ tasmād varṇāvare jane
 61 varjayed upadeśaṃ ca sadaiva brāhmaṇo nṛpa
     upadeśaṃ hi kurvāṇo dvijaḥ kṛcchram avāpnuyāt
 62 eṣitavyaṃ sadā vācā nṛpeṇa dvijasattamāt
     na pravaktavyam iha hi kiṃ cid varṇāvare jane
 63 brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyās trayo varṇā dvijātayaḥ
     eteṣu kathayan rājan brāhmaṇo na praduṣyati
 64 tasmāt sadbhir na vaktavyaṃ kasya cit kiṃ cid agrataḥ
     sūkṣmā gatir hi dharmasya durjñeyā hy akṛtātmabhiḥ
 65 tasmān maunāni munayo dīkṣāṃ kurvanti cādṛtāḥ
     duruktasya bhayād rājan nānubhāṣanti kiṃ cana
 66 dhārmikā guṇasaṃpannāḥ satyārjava parāyaṇāḥ
     durukta vācābhihatāḥ prāpnuvantīha duṣkṛtam
 67 upadeśo na kartavyaḥ kadā cid api kasya cit
     upadeśād dhi tat pāpaṃ brāhmaṇaḥ samavāpnuyāt
 68 vimṛśya tasmāt prājñena vaktavyaṃ dharmam icchatā
     satyānṛtena hi kṛta upadeśo hinasti vai
 69 vaktavyam iha pṛṣṭena viniścitya viparyayam
     sa copadeśaḥ kartavyo yena dharmam avāpnuyāt
 70 etat te sarvam ākhyātam upadeśe kṛte sati
     mahān kleśo hi bhavati tasmān nopadiśet kva cit


Next: Chapter 11