Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 13 Index  Previous  Next 

Book 13 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 13
Chapter 38

  1 [य]
      सत्रीणां सवभावम इच्छामि शरॊतुं भरतसत्तम
      सत्रियॊ हि मूलं थॊषाणां लघु चित्ताः पितामह
  2 [भ]
      अत्राप्य उथाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम
      नारथस्य च संवाथं पुंश्चल्या पञ्च चूडया
  3 लॊकान अनुचरन धीमान थेवर्षिर नारथः पुरा
      थथर्शाप्सरसं बराह्मीं पञ्च थूडाम अनिन्थिताम
  4 तां थृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं पप्रच्छाप्सरसं मुनिः
      संशयॊ हृथि मे कश चित तन मे बरूहि सुमध्यमे
  5 एवम उक्ता तु सा विप्रं परत्युवाचाद नारथम
      विषये सति वक्ष्यामि समर्दां मन्यसे च माम
  6 [न]
      न तवाम अविषये भथ्रे नियॊक्ष्यामि कदं चन
      सत्रीणां सवभावम इच्छामि तवत्तः शरॊतुं वरानने
  7 [बः]
      एतच छरुत्वा वचस तस्य थेवर्षेर अप्सरॊत्तमा
      परत्युवाच न शक्ष्यामि सत्री सती निन्थितुं सत्रियः
  8 विथितास ते सत्रियॊ याश च याथृशाश च सवभावतः
      न माम अर्हसि थेवर्षे नियॊक्तुं परश्न ईथृशे
  9 ताम उवाच स थेवर्षिः सत्यं वथ सुमध्यमे
      मृषावाथे भवेथ थॊषः सत्ये थॊषॊ न विथ्यते
  10 इत्य उक्ता सा कृतमतिर अभवच चारुहासिनी
     सत्री थॊषाञ शाश्वतान सत्यान भाषितुं संप्रचक्रमे
 11 [प]
     कुलीना रूपवत्यश च नादवत्यश च यॊषितः
     मर्याथासु न तिष्ठन्ति स थॊषः सत्रीषु नारथ
 12 न सत्रीभ्यः किं चिथ अन्यथ वै पापीयस्तरम अस्ति वै
     सत्रियॊ हि मूलं थॊषाणां तदा तवम अपि वेत्द ह
 13 समाज्ञातान ऋथ्धिमतः परतिरूपान वशे सदितान
     पतीन अन्तरम आसाथ्य नालं नार्यः परतीक्षितुम
 14 असथ धर्मस तव अयं सत्रीणाम अस्माकं भवति परभॊ
     पापीयसॊ नरान यथ वै लज्जां तयक्त्वा भजामहे
 15 सत्रियं हि यः परार्दयते संनिकर्षं च गच्छति
     ईषच च कुरुते सेवां तम एवेच्छन्ति यॊषितः
 16 अनर्दित्वान मनुष्याणां भयात परिजनस्य च
     मर्याथायाम अमर्याथाः सत्रियस तिष्ठन्ति भर्तृषु
 17 नासां कश चिथ अगम्यॊ ऽसति नासां वयसि संस्दितिः
     विरूपं रूपवन्तं वा पुमान इत्य एव भुञ्जते
 18 न भयान नाप्य अनुक्रॊशान नार्दहेतॊः कदं चन
     न जञातिकुलसंबन्धात सत्रियस तिष्ठन्ति भर्तृषु
 19 यौवने वर्तमानानां मृष्टाभरण वाससाम
     नारीणां सवैरवृत्तानां सपृहयन्ति कुलस्त्रियः
 20 याश च शश्वथ बहुमता रक्ष्यन्ते थयिताः सत्रियः
     अपि ताः संप्रसज्जन्ते कुब्जान्ध जड वामनैः
 21 पङ्गुष्व अपि च थेवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः
     सत्रीणाम अगम्यॊ लॊके ऽसमिन नास्ति कश चिन महामुने
 22 यथि पुंसां गतिर बरह्म कदं चिन नॊपपथ्यते
     अप्य अन्यॊन्यं परवर्तन्ते न हि तिष्ठन्ति भर्तृषु
 23 अलाभात पुरुषाणं हि भयात परिजनस्य च
     वधबन्धभयाच चापि सवयं गुप्ता भवन्ति ताः
 24 चल सवभावा थुःसेव्या थुर्ग्राह्या भावतस तदा
     पराज्ञस्य पुरुषस्येह यदा वाचस तदा सत्रियः
 25 नाग्निस तृप्यति काष्टाहां नापगानां महॊथधिः
     नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलॊचनाः
 26 इथम अन्यच च थेवर्षे रहस्यं सर्वयॊषिताम
     थृष्ट्वैव पुरुषं हृथ्यं यॊनिः परक्लिथ्यते सत्रियः
 27 कामानाम अपि थातारं कर्तारं मानसान्त्वयॊः
     रक्षितारं न मृष्यन्ति भर्तारं परमं सत्रियः
 28 न कामभॊगान बहुलान नालंकारार्द संचयान
     तदैव बहु मन्यन्ते यदा रत्याम अनुग्रहम
 29 अन्तकः शमनॊ मृत्युः पातालं वडवामुखम
     कषुर धारा विषं सर्पॊ वह्निर इत्य एकतः सत्रियः
 30 यतश च भूतानि महान्ति पञ्च; यतश च लॊका विहिता विधात्रा
     यतः पुमांसः परमथाश च निर्मितस; तथैव थॊषाः परमथासु नारथ
  1 [y]
      strīṇāṃ svabhāvam icchāmi śrotuṃ bharatasattama
      striyo hi mūlaṃ doṣāṇāṃ laghu cittāḥ pitāmaha
  2 [bh]
      atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam
      nāradasya ca saṃvādaṃ puṃścalyā pañca cūḍayā
  3 lokān anucaran dhīmān devarṣir nāradaḥ purā
      dadarśāpsarasaṃ brāhmīṃ pañca dūḍām aninditām
  4 tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ papracchāpsarasaṃ muniḥ
      saṃśayo hṛdi me kaś cit tan me brūhi sumadhyame
  5 evam uktā tu sā vipraṃ pratyuvācātha nāradam
      viṣaye sati vakṣyāmi samarthāṃ manyase ca mām
  6 [n]
      na tvām aviṣaye bhadre niyokṣyāmi kathaṃ cana
      strīṇāṃ svabhāvam icchāmi tvattaḥ śrotuṃ varānane
  7 [bḥ]
      etac chrutvā vacas tasya devarṣer apsarottamā
      pratyuvāca na śakṣyāmi strī satī nindituṃ striyaḥ
  8 viditās te striyo yāś ca yādṛśāś ca svabhāvataḥ
      na mām arhasi devarṣe niyoktuṃ praśna īdṛśe
  9 tām uvāca sa devarṣiḥ satyaṃ vada sumadhyame
      mṛṣāvāde bhaved doṣaḥ satye doṣo na vidyate
  10 ity uktā sā kṛtamatir abhavac cāruhāsinī
     strī doṣāñ śāśvatān satyān bhāṣituṃ saṃpracakrame
 11 [p]
     kulīnā rūpavatyaś ca nāthavatyaś ca yoṣitaḥ
     maryādāsu na tiṣṭhanti sa doṣaḥ strīṣu nārada
 12 na strībhyaḥ kiṃ cid anyad vai pāpīyastaram asti vai
     striyo hi mūlaṃ doṣāṇāṃ tathā tvam api vettha ha
 13 samājñātān ṛddhimataḥ pratirūpān vaśe sthitān
     patīn antaram āsādya nālaṃ nāryaḥ pratīkṣitum
 14 asad dharmas tv ayaṃ strīṇām asmākaṃ bhavati prabho
     pāpīyaso narān yad vai lajjāṃ tyaktvā bhajāmahe
 15 striyaṃ hi yaḥ prārthayate saṃnikarṣaṃ ca gacchati
     īṣac ca kurute sevāṃ tam evecchanti yoṣitaḥ
 16 anarthitvān manuṣyāṇāṃ bhayāt parijanasya ca
     maryādāyām amaryādāḥ striyas tiṣṭhanti bhartṛṣu
 17 nāsāṃ kaś cid agamyo 'sti nāsāṃ vayasi saṃsthitiḥ
     virūpaṃ rūpavantaṃ vā pumān ity eva bhuñjate
 18 na bhayān nāpy anukrośān nārthahetoḥ kathaṃ cana
     na jñātikulasaṃbandhāt striyas tiṣṭhanti bhartṛṣu
 19 yauvane vartamānānāṃ mṛṣṭābharaṇa vāsasām
     nārīṇāṃ svairavṛttānāṃ spṛhayanti kulastriyaḥ
 20 yāś ca śaśvad bahumatā rakṣyante dayitāḥ striyaḥ
     api tāḥ saṃprasajjante kubjāndha jaḍa vāmanaiḥ
 21 paṅguṣv api ca devarṣe ye cānye kutsitā narāḥ
     strīṇām agamyo loke 'smin nāsti kaś cin mahāmune
 22 yadi puṃsāṃ gatir brahma kathaṃ cin nopapadyate
     apy anyonyaṃ pravartante na hi tiṣṭhanti bhartṛṣu
 23 alābhāt puruṣāṇaṃ hi bhayāt parijanasya ca
     vadhabandhabhayāc cāpi svayaṃ guptā bhavanti tāḥ
 24 cala svabhāvā duḥsevyā durgrāhyā bhāvatas tathā
     prājñasya puruṣasyeha yathā vācas tathā striyaḥ
 25 nāgnis tṛpyati kāṣṭāhāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ
     nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanāḥ
 26 idam anyac ca devarṣe rahasyaṃ sarvayoṣitām
     dṛṣṭvaiva puruṣaṃ hṛdyaṃ yoniḥ praklidyate striyaḥ
 27 kāmānām api dātāraṃ kartāraṃ mānasāntvayoḥ
     rakṣitāraṃ na mṛṣyanti bhartāraṃ paramaṃ striyaḥ
 28 na kāmabhogān bahulān nālaṃkārārtha saṃcayān
     tathaiva bahu manyante yathā ratyām anugraham
 29 antakaḥ śamano mṛtyuḥ pātālaṃ vaḍavāmukham
     kṣura dhārā viṣaṃ sarpo vahnir ity ekataḥ striyaḥ
 30 yataś ca bhūtāni mahānti pañca; yataś ca lokā vihitā vidhātrā
     yataḥ pumāṃsaḥ pramadāś ca nirmitas; tadaiva doṣāḥ pramadāsu nārada


Next: Chapter 39