Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 13 Index  Previous  Next 

Book 13 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 13
Chapter 69

  1 [भ]
      अत्रैव कीर्त्यते सथ्भिर बराह्मण सवाभिमर्शने
      नृगेण सुमहत कृच्छ्रं यथ अवाप्तं कुरूथ्वह
  2 निविशन्त्यां पुरा पार्द थवारवत्याम इति शरुतिः
      अथेश्यत महाकूपस तृणवीरुत समावृतः
  3 परयत्नं तत्र कुर्वाणास तस्मात कूपाज जलार्दिनः
      शरमेण महता युक्तास तस्मिंस तॊये सुसंवृते
  4 थथृशुस ते महाकायं कृकलासम अवस्दितम
      तस्य चॊथ्धरणे यत्नम अकुर्वंस ते सहस्रशः
  5 परग्रहैश चर्म पट्टैश च तं बथ्ध्वा पर्वतॊपमम
      नाशक्नुवन समुथ्धर्तुं ततॊ जग्मुर जनार्थनम
  6 खम आवृत्यॊथ पानस्य कृकलासः सदितॊ महान
      तस्य नास्ति समुथ्धर्तेत्य अद कृष्णे नयवेथयन
  7 स वासुथेवेन समुथ्धृतश च; पृष्टश च कामान निजगाथ राजा
      नृगस तथात्मानम अदॊ नयवेथयत; पुरातनं यज्ञसहस्रयाजिनम
  8 तदा बरुवाणं तु तम आह माहवः; शुभं तवया कर्मकृतं न पापकम
      कदं भवान थुर्गतिम ईथृशं गतॊ; नरेन्थ्र तथ बरूहि किम एतथ ईथृशम
  9 शतं सहस्राणि शतं गवां पुनः; पुनः शतान्य अष्ट शतायुतानि
      तवया पुरा थत्तम इतीह शुश्रुम; नृप थविजेभ्यः कव नु तथ्गतं तव
  10 नृगस ततॊ ऽबरवीत कृष्णं बराह्मणस्याग्निहॊत्रिणः
     परॊषितस्य परिभ्रष्टा गौर एका मम गॊधने
 11 गवां सहस्रे संख्याता तथा सा पशुपैर मम
     सा बराह्मणाय मे थत्ता परेत्यार्दम अभिकाङ्क्षता
 12 अपश्यत परिमार्गंश च तां यां परगृहे थविजः
     ममेयम इति चॊवाच बराह्मणॊ यस्य साभवत
 13 ताव उभौ समनुप्राप्तौ विवथन्तौ भृशज्वरौ
     भवान थाता भवान हर्तेत्य अद तौ मां तथॊचतुः
 14 शतेन शतसंख्येन गवां विनिमयेन वै
     याचे परतिग्रहीतारं स तु माम अब्रवीथ इथम
 15 थेशकालॊपसंपन्ना थॊग्ध्री कषान्ताविवत्सला
     सवाथु कषीरप्रथा धन्या मम नित्यं निवेशने
 16 कृशं च भरते या गौर मम पुत्रम अपस्तनम
     न सा शक्या मया हातुम इत्य उक्त्वा स जगाम ह
 17 ततस तम अपरं विप्रं याचे विनिमयेन वै
     गवां शतसहस्रं वै तत कृते गृह्यताम इति
 18 [बर]
     न राज्ञां परतिगृह्णामि शक्तॊ ऽहं सवस्य मार्गणे
     सैव गौर थीयतां शीघ्रं ममेति मधुसूथन
 19 रुक्मम अश्वांश च थथतॊ रजतं सयन्थनांस तदा
     न जग्राह ययौ चापि तथा स बराह्मणर्षभः
 20 एतस्मिन्न एव काले तु चॊथितः कालधर्मणा
     पितृलॊकम अहं पराप्य धर्मराजम उपागमम
 21 यमस तु पूजयित्वा मां ततॊ वचनम अब्रवीत
     नान्तः संख्यायते राजंस तव पुण्यस्य कर्मणः
 22 अस्ति चैव कृतं पापम अज्ञानात तथ अपि तवया
     चरस्व पापं पश्चाथ वा पूर्वं वा तवं यदेच्छसि
 23 रक्षितास्मीति चॊक्तं ते परतिज्ञा चानृता तव
     बराह्मण सवस्य चाथानं तरिविधस ते वयतिक्रमः
 24 पूर्वं कृच्छ्रं चरिष्ये ऽहं पश्चाच छुभम इति परभॊ
     धर्मराजं बरुवन्न एवं पतितॊ ऽसमि महीतले
 25 अश्रौषं परच्युतश चाहं यमस्यॊच्चैः परभाषतः
     वासुथेवः समुथ्धर्ता भविता ते जनार्थनः
 26 पूर्णे वर्षसहस्रान्ते कषीणे कर्मणि थुष्कृते
     पराप्स्यसे शाश्वताँल लॊकाञ जितान सवेनैव कर्मणा
 27 कूपे ऽऽतमानम अधःशीर्षम अपश्यं पतितं च ह
     तिर्यग्यॊनिम अनुप्राप्तं न तु माम अजहात समृतिः
 28 तवया तु तारितॊ ऽसम्य अथ्य किम अन्यत्र तपॊबलात
     अनुजानीहि मां कृष्ण गच्छेयं थिवम अथ्य वै
 29 अनुज्ञातः स कृष्णेन नमस्कृत्य जनार्थनम
     विमानं थिव्यम आस्दाय ययौ थिवम अरिंथम
 30 ततस तस्मिन थिवं पराप्ते नृगे भरतसत्तम
     वासुथेव इमं शलॊकं जगाथ कुरुनन्थन
 31 बराह्मण सवं न हर्तव्यं पुरुषेण विजानता
     बराह्मण सवं हृतं हन्ति नृगं बराह्मण गौर इव
 32 सतां समागमः सथ्भिर नाफलः पार्द विथ्यते
     विमुक्तं नरकात पश्य नृगं साधु समागमात
 33 परथानं फलवत तत्र थरॊहस तत्र तदाफलः
     अपचारं गवां तस्माथ वर्जयेत युधिष्ठिर
  1 [bh]
      atraiva kīrtyate sadbhir brāhmaṇa svābhimarśane
      nṛgeṇa sumahat kṛcchraṃ yad avāptaṃ kurūdvaha
  2 niviśantyāṃ purā pārtha dvāravatyām iti śrutiḥ
      adeśyata mahākūpas tṛṇavīrut samāvṛtaḥ
  3 prayatnaṃ tatra kurvāṇās tasmāt kūpāj jalārthinaḥ
      śrameṇa mahatā yuktās tasmiṃs toye susaṃvṛte
  4 dadṛśus te mahākāyaṃ kṛkalāsam avasthitam
      tasya coddharaṇe yatnam akurvaṃs te sahasraśaḥ
  5 pragrahaiś carma paṭṭaiś ca taṃ baddhvā parvatopamam
      nāśaknuvan samuddhartuṃ tato jagmur janārdanam
  6 kham āvṛtyoda pānasya kṛkalāsaḥ sthito mahān
      tasya nāsti samuddhartety atha kṛṣṇe nyavedayan
  7 sa vāsudevena samuddhṛtaś ca; pṛṣṭaś ca kāmān nijagāda rājā
      nṛgas tadātmānam atho nyavedayat; purātanaṃ yajñasahasrayājinam
  8 tathā bruvāṇaṃ tu tam āha māhavaḥ; śubhaṃ tvayā karmakṛtaṃ na pāpakam
      kathaṃ bhavān durgatim īdṛśaṃ gato; narendra tad brūhi kim etad īdṛśam
  9 śataṃ sahasrāṇi śataṃ gavāṃ punaḥ; punaḥ śatāny aṣṭa śatāyutāni
      tvayā purā dattam itīha śuśruma; nṛpa dvijebhyaḥ kva nu tadgataṃ tava
  10 nṛgas tato 'bravīt kṛṣṇaṃ brāhmaṇasyāgnihotriṇaḥ
     proṣitasya paribhraṣṭā gaur ekā mama godhane
 11 gavāṃ sahasre saṃkhyātā tadā sā paśupair mama
     sā brāhmaṇāya me dattā pretyārtham abhikāṅkṣatā
 12 apaśyat parimārgaṃś ca tāṃ yāṃ paragṛhe dvijaḥ
     mameyam iti covāca brāhmaṇo yasya sābhavat
 13 tāv ubhau samanuprāptau vivadantau bhṛśajvarau
     bhavān dātā bhavān hartety atha tau māṃ tadocatuḥ
 14 śatena śatasaṃkhyena gavāṃ vinimayena vai
     yāce pratigrahītāraṃ sa tu mām abravīd idam
 15 deśakālopasaṃpannā dogdhrī kṣāntāvivatsalā
     svādu kṣīrapradā dhanyā mama nityaṃ niveśane
 16 kṛśaṃ ca bharate yā gaur mama putram apastanam
     na sā śakyā mayā hātum ity uktvā sa jagāma ha
 17 tatas tam aparaṃ vipraṃ yāce vinimayena vai
     gavāṃ śatasahasraṃ vai tat kṛte gṛhyatām iti
 18 [br]
     na rājñāṃ pratigṛhṇāmi śakto 'haṃ svasya mārgaṇe
     saiva gaur dīyatāṃ śīghraṃ mameti madhusūdana
 19 rukmam aśvāṃś ca dadato rajataṃ syandanāṃs tathā
     na jagrāha yayau cāpi tadā sa brāhmaṇarṣabhaḥ
 20 etasminn eva kāle tu coditaḥ kāladharmaṇā
     pitṛlokam ahaṃ prāpya dharmarājam upāgamam
 21 yamas tu pūjayitvā māṃ tato vacanam abravīt
     nāntaḥ saṃkhyāyate rājaṃs tava puṇyasya karmaṇaḥ
 22 asti caiva kṛtaṃ pāpam ajñānāt tad api tvayā
     carasva pāpaṃ paścād vā pūrvaṃ vā tvaṃ yathecchasi
 23 rakṣitāsmīti coktaṃ te pratijñā cānṛtā tava
     brāhmaṇa svasya cādānaṃ trividhas te vyatikramaḥ
 24 pūrvaṃ kṛcchraṃ cariṣye 'haṃ paścāc chubham iti prabho
     dharmarājaṃ bruvann evaṃ patito 'smi mahītale
 25 aśrauṣaṃ pracyutaś cāhaṃ yamasyoccaiḥ prabhāṣataḥ
     vāsudevaḥ samuddhartā bhavitā te janārdanaḥ
 26 pūrṇe varṣasahasrānte kṣīṇe karmaṇi duṣkṛte
     prāpsyase śāśvatāṁl lokāñ jitān svenaiva karmaṇā
 27 kūpe ''tmānam adhaḥśīrṣam apaśyaṃ patitaṃ ca ha
     tiryagyonim anuprāptaṃ na tu mām ajahāt smṛtiḥ
 28 tvayā tu tārito 'smy adya kim anyatra tapobalāt
     anujānīhi māṃ kṛṣṇa gaccheyaṃ divam adya vai
 29 anujñātaḥ sa kṛṣṇena namaskṛtya janārdanam
     vimānaṃ divyam āsthāya yayau divam ariṃdama
 30 tatas tasmin divaṃ prāpte nṛge bharatasattama
     vāsudeva imaṃ ślokaṃ jagāda kurunandana
 31 brāhmaṇa svaṃ na hartavyaṃ puruṣeṇa vijānatā
     brāhmaṇa svaṃ hṛtaṃ hanti nṛgaṃ brāhmaṇa gaur iva
 32 satāṃ samāgamaḥ sadbhir nāphalaḥ pārtha vidyate
     vimuktaṃ narakāt paśya nṛgaṃ sādhu samāgamāt
 33 pradānaṃ phalavat tatra drohas tatra tathāphalaḥ
     apacāraṃ gavāṃ tasmād varjayeta yudhiṣṭhira


Next: Chapter 70