Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 2 Index  Previous  Next 

Book 2
Chapter 55

 1 vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare
  kausalyā rudatī svārtā bhartāram idam abravīt
 2 yady apitriṣu lokeṣu prathitaṃ te mayad yaśaḥ
  sānukrośo vadānyaś ca priyavādī ca rāghavaḥ
 3 kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā
  duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ
 4 sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā
  katham uṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate
 5 bhuktvāśanaṃ viśālākṣī sūpadaṃśānvitaṃ śubham
  vanyaṃ naivāram āhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate
 6 gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubham aninditā
  kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyaty aśobhanam
 7 mahendradhvajasaṃkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ
  bhujaṃ parighasaṃkāśam upadhāya mahābalaḥ
 8 padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniḥśvāsam uttamam
  kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam
 9 vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ
  apaśyantyā na taṃ yad vai phalatīdaṃ sahasradhā
 10 yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punar eṣyati
   jahyād rājyaṃ ca kośaṃ ca bharatenopabhokṣyate
11 evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāṃ pate
   bhrātā jyeṣṭhā variṣṭhāś ca kimarthaṃ nāvamaṃsyate
12 na pareṇāhṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditum icchati
   evam eva naravyāghraḥ paralīḍhaṃ na maṃsyate
13 havir ājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāś ca khādirāḥ
   naitāni yātayāmāni kurvanti punar adhvare
14 tathā hy āttam idaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surām iva
   nābhimantum alaṃ rāmo naṣṭasomam ivādhvaram
15 naivaṃvidham asatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati
   balavān iva śārdūlo bāladher abhimarśanam
16 sa tādṛśaḥ siṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ
   svayam eva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā
17 dvijāti carito dharmaḥ śāstradṛṣṭaḥ sanātanaḥ
   yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite
18 gatir evāk patir nāryā dvitīyā gatir ātmajaḥ
   tṛtīyā jñātayo rājaṃś caturthī neha vidyate
19 tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaś ca vanam āśritaḥ
   na vanaṃ gantum icchāmi sarvathā hi hatā tvayā
20 hataṃ tvayā rājyam idaṃ sarāṣṭraṃ; hatas tathātmā saha mantribhiś ca
   hatā saputrāsmi hatāś ca paurāḥ; sutaś ca bhāryā ca tava prahṛṣṭau
21 imāṃ giraṃ dāruṇaśabdasaṃśritāṃ; niśamya rājāpi mumoha duḥkhitaḥ
   tataḥ sa śokaṃ praviveśa pārthivaḥ; svaduṣkṛtaṃ cāpi punas tadāsmarat
 1 वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे
  कौसल्या रुथती सवार्ता भर्तारम इथम अब्रवीत
 2 यथ्य अपित्रिषु लॊकेषु परदितं ते मयथ यशः
  सानुक्रॊशॊ वथान्यश च परियवाथी च राघवः
 3 कदं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया
  थुःखितौ सुखसंवृथ्धौ वने थुःखं सहिष्यतः
 4 सा नूनं तरुणी शयामा सुकुमारी सुखॊचिता
  कदम उष्णं च शीतं च मैदिली परसहिष्यते
 5 भुक्त्वाशनं विशालाक्षी सूपथंशान्वितं शुभम
  वन्यं नैवारम आहारं कदं सीतॊपभॊक्ष्यते
 6 गीतवाथित्रनिर्घॊषं शरुत्वा शुभम अनिन्थिता
  कदं करव्याथसिंहानां शब्थं शरॊष्यत्य अशॊभनम
 7 महेन्थ्रध्वजसंकाशः कव नु शेते महाभुजः
  भुजं परिघसंकाशम उपधाय महाबलः
 8 पथ्मवर्णं सुकेशान्तं पथ्मनिःश्वासम उत्तमम
  कथा थरक्ष्यामि रामस्य वथनं पुष्करेक्षणम
 9 वज्रसारमयं नूनं हृथयं मे न संशयः
  अपश्यन्त्या न तं यथ वै फलतीथं सहस्रधा
 10 यथि पञ्चथशे वर्षे राघवः पुनर एष्यति
   जह्याथ राज्यं च कॊशं च भरतेनॊपभॊक्ष्यते
11 एवं कनीयसा भरात्रा भुक्तं राज्यं विशां पते
   भराता जयेष्ठा वरिष्ठाश च किमर्दं नावमंस्यते
12 न परेणाहृतं भक्ष्यं वयाघ्रः खाथितुम इच्छति
   एवम एव नरव्याघ्रः परलीढं न मंस्यते
13 हविर आज्यं पुरॊडाशाः कुशा यूपाश च खाथिराः
   नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनर अध्वरे
14 तदा हय आत्तम इथं राज्यं हृतसारां सुराम इव
   नाभिमन्तुम अलं रामॊ नष्टसॊमम इवाध्वरम
15 नैवंविधम असत्कारं राघवॊ मर्षयिष्यति
   बलवान इव शार्थूलॊ बालधेर अभिमर्शनम
16 स ताथृशः सिंहबलॊ वृषभाक्षॊ नरर्षभः
   सवयम एव हतः पित्रा जलजेनात्मजॊ यदा
17 थविजाति चरितॊ धर्मः शास्त्रथृष्टः सनातनः
   यथि ते धर्मनिरते तवया पुत्रे विवासिते
18 गतिर एवाक पतिर नार्या थवितीया गतिर आत्मजः
   तृतीया जञातयॊ राजंश चतुर्दी नेह विथ्यते
19 तत्र तवं चैव मे नास्ति रामश च वनम आश्रितः
   न वनं गन्तुम इच्छामि सर्वदा हि हता तवया
20 हतं तवया राज्यम इथं सराष्ट्रं; हतस तदात्मा सह मन्त्रिभिश च
   हता सपुत्रास्मि हताश च पौराः; सुतश च भार्या च तव परहृष्टौ
21 इमां गिरं थारुणशब्थसंश्रितां; निशम्य राजापि मुमॊह थुःखितः
   ततः स शॊकं परविवेश पार्दिवः; सवथुष्कृतं चापि पुनस तथास्मरत


Next: Chapter 56