Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 3 Index  Previous  Next 

Book 3
Chapter 62

 1 taṃ tathā śokasaṃtaptaṃ vilapantam anāthavat
  mohena mahatāviṣṭaṃ paridyūnam acetanam
 2 tataḥ saumitrir āśvāsya muhūrtād iva lakṣmaṇaḥ
  rāmaṃ saṃbodhayām āsa caraṇau cābhipīḍayan
 3 mahatā tapasā rāma mahatā cāpi karmaṇā
  rājñā daśarathenāsīl labdho 'mṛtam ivāmaraiḥ
 4 tava caiva guṇair baddhas tvadviyogān mahīpatiḥ
  rājā devatvam āpanno bharatasya yathā śrutam
 5 yadi duḥkham idaṃ prāptaṃ kākutstha na sahiṣyase
  prākṛtaś cālpasattvaś ca itaraḥ kaḥ sahiṣyati
 6 duḥkhito hi bhavāṁl lokāṃs tejasā yadi dhakṣyate
  ārtāḥ prajā naravyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim
 7 lokasvabhāva evaiṣa yayātir nahuṣātmajaḥ
  gataḥ śakreṇa sālokyam anayas taṃ samaspṛśat
 8 maharṣayo vasiṣṭhas tu yaḥ pitur naḥ purohitaḥ
  ahnā putraśataṃ jajñe tathaivāsya punar hatam
 9 yā ceyaṃ jagato mātā devī lokanamaskṛtā
  asyāś ca calanaṃ bhūmer dṛśyate satyasaṃśrava
 10 yau cemau jagatāṃ netre yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam
   ādityacandrau grahaṇam abhyupetau mahābalau
11 sumahānty api bhūtāni devāś ca puruṣarṣabha
   na daivasya pramuñcanti sarvabhūtāni dehinaḥ
12 śakrādiṣv api deveṣu vartamānau nayānayau
   śrūyete naraśārdūla na tvaṃ vyathitum arhasi
13 naṣṭāyām api vaidehyāṃ hṛtāyām api cānagha
   śocituṃ nārhase vīra yathānyaḥ prākṛtas tathā
14 tvadvidhā hi na śocanti satataṃ satyadarśinaḥ
   sumahatsv api kṛcchreṣu rāmānirviṇṇadarśaṇāḥ
15 tattvato hi naraśreṣṭha buddhyā samanucintaya
   buddhyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubhāśubhe
16 adṛṣṭaguṇadoṣāṇām adhṛtānāṃ ca karmaṇām
   nāntareṇa kriyāṃ teṣāṃ phalam iṣṭaṃ pravartate
17 mām eva hi purā vīra tvam eva bahuṣo 'nvaśāḥ
   anuśiṣyād dhi ko nu tvām api sākṣād bṛhaspatiḥ
18 buddhiś ca te mahāprājña devair api duranvayā
   śokenābhiprasuptaṃ te jñānaṃ saṃbodhayāmy aham
19 divyaṃ ca mānuṣaṃ caivam ātmanaś ca parākramam
   ikṣvākuvṛṣabhāvekṣya yatasva dviṣatāṃ badhe
20 kiṃ te sarvavināśena kṛtena puruṣarṣabha
   tam eva tu ripuṃ pāpaṃ vijñāyoddhartum arhasi
 1 तं तदा शॊकसंतप्तं विलपन्तम अनादवत
  मॊहेन महताविष्टं परिथ्यूनम अचेतनम
 2 ततः सौमित्रिर आश्वास्य मुहूर्ताथ इव लक्ष्मणः
  रामं संबॊधयाम आस चरणौ चाभिपीडयन
 3 महता तपसा राम महता चापि कर्मणा
  राज्ञा थशरदेनासील लब्धॊ ऽमृतम इवामरैः
 4 तव चैव गुणैर बथ्धस तवथ्वियॊगान महीपतिः
  राजा थेवत्वम आपन्नॊ भरतस्य यदा शरुतम
 5 यथि थुःखम इथं पराप्तं काकुत्स्द न सहिष्यसे
  पराकृतश चाल्पसत्त्वश च इतरः कः सहिष्यति
 6 थुःखितॊ हि भवाँल लॊकांस तेजसा यथि धक्ष्यते
  आर्ताः परजा नरव्याघ्र कव नु यास्यन्ति निर्वृतिम
 7 लॊकस्वभाव एवैष ययातिर नहुषात्मजः
  गतः शक्रेण सालॊक्यम अनयस तं समस्पृशत
 8 महर्षयॊ वसिष्ठस तु यः पितुर नः पुरॊहितः
  अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तदैवास्य पुनर हतम
 9 या चेयं जगतॊ माता थेवी लॊकनमस्कृता
  अस्याश च चलनं भूमेर थृश्यते सत्यसंश्रव
 10 यौ चेमौ जगतां नेत्रे यत्र सर्वं परतिष्ठितम
   आथित्यचन्थ्रौ गरहणम अभ्युपेतौ महाबलौ
11 सुमहान्त्य अपि भूतानि थेवाश च पुरुषर्षभ
   न थैवस्य परमुञ्चन्ति सर्वभूतानि थेहिनः
12 शक्राथिष्व अपि थेवेषु वर्तमानौ नयानयौ
   शरूयेते नरशार्थूल न तवं वयदितुम अर्हसि
13 नष्टायाम अपि वैथेह्यां हृतायाम अपि चानघ
   शॊचितुं नार्हसे वीर यदान्यः पराकृतस तदा
14 तवथ्विधा हि न शॊचन्ति सततं सत्यथर्शिनः
   सुमहत्स्व अपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णथर्शणाः
15 तत्त्वतॊ हि नरश्रेष्ठ बुथ्ध्या समनुचिन्तय
   बुथ्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे
16 अथृष्टगुणथॊषाणाम अधृतानां च कर्मणाम
   नान्तरेण करियां तेषां फलम इष्टं परवर्तते
17 माम एव हि पुरा वीर तवम एव बहुषॊ ऽनवशाः
   अनुशिष्याथ धि कॊ नु तवाम अपि साक्षाथ बृहस्पतिः
18 बुथ्धिश च ते महाप्राज्ञ थेवैर अपि थुरन्वया
   शॊकेनाभिप्रसुप्तं ते जञानं संबॊधयाम्य अहम
19 थिव्यं च मानुषं चैवम आत्मनश च पराक्रमम
   इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व थविषतां बधे
20 किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ
   तम एव तु रिपुं पापं विज्ञायॊथ्धर्तुम अर्हसि


Next: Chapter 63