Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 1 Index  Previous  Next 

Book 1
Chapter 36

 1 tapyamāne tapo deve devāḥ sarṣigaṇāḥ purā
  senāpatim abhīpsantaḥ pitāmaham upāgaman
 2 tato 'bruvan surāḥ sarve bhagavantaṃ pitāmaham
  praṇipatya śubhaṃ vākyaṃ sendrāḥ sāgnipurogamāḥ
 3 yo naḥ senāpatir deva datto bhagavatā purā
  sa tapaḥ param āsthāya tapyate sma sahomayā
 4 yad atrānantaraṃ kāryaṃ lokānāṃ hitakāmyayā
  saṃvidhatsva vidhānajña tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ
 5 devatānāṃ vacaḥ śrutvā sarvalokapitāmahaḥ
  sāntvayan madhurair vākyais tridaśān idam abravīt
 6 śailaputryā yad uktaṃ tan na prajāsyatha patniṣu
  tasyā vacanam akliṣṭaṃ satyam eva na saṃśayaḥ
 7 iyam ākāśagā gaṅgā yasyāṃ putraṃ hutāśanaḥ
  janayiṣyati devānāṃ senāpatim ariṃdamam
 8 jyeṣṭhā śailendraduhitā mānayiṣyati taṃ sutam
  umāyās tad bahumataṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
 9 tac chrutvā vacanaṃ tasya kṛtārthā raghunandana
  praṇipatya surāḥ sarve pitāmaham apūjayan
 10 te gatvā parvataṃ rāma kailāsaṃ dhātumaṇḍitam
   agniṃ niyojayām āsuḥ putrārthaṃ sarvadevatāḥ
11 devakāryam idaṃ deva samādhatsva hutāśana
   śailaputryāṃ mahātejo gaṅgāyāṃ teja utsṛja
12 devatānāṃ pratijñāya gaṅgām abhyetya pāvakaḥ
   garbhaṃ dhāraya vai devi devatānām idaṃ priyam
13 ity etad vacanaṃ śrutvā divyaṃ rūpam adhārayat
   sa tasyā mahimāṃ dṛṣṭvā samantād avakīryata
14 samantatas tadā devīm abhyaṣiñcata pāvakaḥ
   sarvasrotāṃsi pūrṇāni gaṅgāyā raghunandana
15 tam uvāca tato gaṅgā sarvadevapurohitam
   aśaktā dhāraṇe deva tava tejaḥ samuddhatam
   dahyamānāgninā tena saṃpravyathitacetanā
16 athābravīd idaṃ gaṅgāṃ sarvadevahutāśanaḥ
   iha haimavate pāde garbho 'yaṃ saṃniveśyatām
17 śrutvā tv agnivaco gaṅgā taṃ garbham atibhāsvaram
   utsasarja mahātejāḥ srotobhyo hi tadānagha
18 yad asyā nirgataṃ tasmāt taptajāmbūnadaprabham
   kāñcanaṃ dharaṇīṃ prāptaṃ hiraṇyam amalaṃ śubham
19 tāmraṃ kārṣṇāyasaṃ caiva taikṣṇyād evābhijāyata
   malaṃ tasyābhavat tatra trapusīsakam eva ca
20 tad etad dharaṇīṃ prāpya nānādhātur avardhata
21 nikṣiptamātre garbhe tu tejobhir abhirañjitam
   sarvaṃ parvatasaṃnaddhaṃ sauvarṇam abhavad vanam
22 jātarūpam iti khyātaṃ tadā prabhṛti rāghava
   suvarṇaṃ puruṣavyāghra hutāśanasamaprabham
23 taṃ kumāraṃ tato jātaṃ sendrāḥ sahamarudgaṇāḥ
   kṣīrasaṃbhāvanārthāya kṛttikāḥ samayojayan
24 tāḥ kṣīraṃ jātamātrasya kṛtvā samayam uttamam
   daduḥ putro 'yam asmākaṃ sarvāsām iti niścitāḥ
25 tatas tu devatāḥ sarvāḥ kārtikeya iti bruvan
   putras trailokya vikhyāto bhaviṣyati na saṃśayaḥ
26 teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā skannaṃ garbhaparisrave
   snāpayan parayā lakṣmyā dīpyamānam ivānalam
27 skanda ity abruvan devāḥ skannaṃ garbhaparisravāt
   kārtikeyaṃ mahābhāgaṃ kākutsthajvalanopamam
28 prādurbhūtaṃ tataḥ kṣīraṃ kṛttikānām anuttamam
   ṣaṇṇāṃ ṣaḍānano bhūtvā jagrāha stanajaṃ payaḥ
29 gṛhītvā kṣīram ekāhnā sukumāra vapus tadā
   ajayat svena vīryeṇa daityasainyagaṇān vibhuḥ
30 surasenāgaṇapatiṃ tatas tam amaladyutim
   abhyaṣiñcan suragaṇāḥ sametyāgnipurogamāḥ
31 eṣa te rāma gaṅgāyā vistaro 'bhihito mayā
   kumārasaṃbhavaś caiva dhanyaḥ puṇyas tathaiva ca
 1 तप्यमाने तपॊ थेवे थेवाः सर्षिगणाः पुरा
  सेनापतिम अभीप्सन्तः पितामहम उपागमन
 2 ततॊ ऽबरुवन सुराः सर्वे भगवन्तं पितामहम
  परणिपत्य शुभं वाक्यं सेन्थ्राः साग्निपुरॊगमाः
 3 यॊ नः सेनापतिर थेव थत्तॊ भगवता पुरा
  स तपः परम आस्दाय तप्यते सम सहॊमया
 4 यथ अत्रानन्तरं कार्यं लॊकानां हितकाम्यया
  संविधत्स्व विधानज्ञ तवं हि नः परमा गतिः
 5 थेवतानां वचः शरुत्वा सर्वलॊकपितामहः
  सान्त्वयन मधुरैर वाक्यैस तरिथशान इथम अब्रवीत
 6 शैलपुत्र्या यथ उक्तं तन न परजास्यद पत्निषु
  तस्या वचनम अक्लिष्टं सत्यम एव न संशयः
 7 इयम आकाशगा गङ्गा यस्यां पुत्रं हुताशनः
  जनयिष्यति थेवानां सेनापतिम अरिंथमम
 8 जयेष्ठा शैलेन्थ्रथुहिता मानयिष्यति तं सुतम
  उमायास तथ बहुमतं भविष्यति न संशयः
 9 तच छरुत्वा वचनं तस्य कृतार्दा रघुनन्थन
  परणिपत्य सुराः सर्वे पितामहम अपूजयन
 10 ते गत्वा पर्वतं राम कैलासं धातुमण्डितम
   अग्निं नियॊजयाम आसुः पुत्रार्दं सर्वथेवताः
11 थेवकार्यम इथं थेव समाधत्स्व हुताशन
   शैलपुत्र्यां महातेजॊ गङ्गायां तेज उत्सृज
12 थेवतानां परतिज्ञाय गङ्गाम अभ्येत्य पावकः
   गर्भं धारय वै थेवि थेवतानाम इथं परियम
13 इत्य एतथ वचनं शरुत्वा थिव्यं रूपम अधारयत
   स तस्या महिमां थृष्ट्वा समन्ताथ अवकीर्यत
14 समन्ततस तथा थेवीम अभ्यषिञ्चत पावकः
   सर्वस्रॊतांसि पूर्णानि गङ्गाया रघुनन्थन
15 तम उवाच ततॊ गङ्गा सर्वथेवपुरॊहितम
   अशक्ता धारणे थेव तव तेजः समुथ्धतम
   थह्यमानाग्निना तेन संप्रव्यदितचेतना
16 अदाब्रवीथ इथं गङ्गां सर्वथेवहुताशनः
   इह हैमवते पाथे गर्भॊ ऽयं संनिवेश्यताम
17 शरुत्वा तव अग्निवचॊ गङ्गा तं गर्भम अतिभास्वरम
   उत्ससर्ज महातेजाः सरॊतॊभ्यॊ हि तथानघ
18 यथ अस्या निर्गतं तस्मात तप्तजाम्बूनथप्रभम
   काञ्चनं धरणीं पराप्तं हिरण्यम अमलं शुभम
19 ताम्रं कार्ष्णायसं चैव तैक्ष्ण्याथ एवाभिजायत
   मलं तस्याभवत तत्र तरपुसीसकम एव च
20 तथ एतथ धरणीं पराप्य नानाधातुर अवर्धत
21 निक्षिप्तमात्रे गर्भे तु तेजॊभिर अभिरञ्जितम
   सर्वं पर्वतसंनथ्धं सौवर्णम अभवथ वनम
22 जातरूपम इति खयातं तथा परभृति राघव
   सुवर्णं पुरुषव्याघ्र हुताशनसमप्रभम
23 तं कुमारं ततॊ जातं सेन्थ्राः सहमरुथ्गणाः
   कषीरसंभावनार्दाय कृत्तिकाः समयॊजयन
24 ताः कषीरं जातमात्रस्य कृत्वा समयम उत्तमम
   थथुः पुत्रॊ ऽयम अस्माकं सर्वासाम इति निश्चिताः
25 ततस तु थेवताः सर्वाः कार्तिकेय इति बरुवन
   पुत्रस तरैलॊक्य विख्यातॊ भविष्यति न संशयः
26 तेषां तथ वचनं शरुत्वा सकन्नं गर्भपरिस्रवे
   सनापयन परया लक्ष्म्या थीप्यमानम इवानलम
27 सकन्थ इत्य अब्रुवन थेवाः सकन्नं गर्भपरिस्रवात
   कार्तिकेयं महाभागं काकुत्स्दज्वलनॊपमम
28 पराथुर्भूतं ततः कषीरं कृत्तिकानाम अनुत्तमम
   षण्णां षडाननॊ भूत्वा जग्राह सतनजं पयः
29 गृहीत्वा कषीरम एकाह्ना सुकुमार वपुस तथा
   अजयत सवेन वीर्येण थैत्यसैन्यगणान विभुः
30 सुरसेनागणपतिं ततस तम अमलथ्युतिम
   अभ्यषिञ्चन सुरगणाः समेत्याग्निपुरॊगमाः
31 एष ते राम गङ्गाया विस्तरॊ ऽभिहितॊ मया
   कुमारसंभवश चैव धन्यः पुण्यस तदैव च


Next: Chapter 37