Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 2 Index  Previous  Next 

Book 2
Chapter 82

 1 tac chrutvā nipuṇaṃ sarvaṃ bharataḥ saha mantribhiḥ
  iṅgudīmūlam āgamya rāmaśayyām avekṣya tām
 2 abravīj jananīḥ sarvā iha tena mahātmanā
  śarvarī śayitā bhūmāv idam asya vimarditam
 3 mahābhāgakulīnena mahābhāgena dhīmatā
  jāto daśarathenorvyāṃ na rāmaḥ svaptum arhati
 4 ajinottarasaṃstīrṇe varāstaraṇasaṃcaye
  śayitvā puruṣavyāghraḥ kathaṃ śete mahītale
 5 prāsādāgra vimāneṣu valabhīṣu ca sarvadā
  haimarājatabhaumeṣu varāstaraṇaśāliṣu
 6 puṣpasaṃcayacitreṣu candanāgarugandhiṣu
  pāṇḍurābhraprakāśeṣu śukasaṃgharuteṣu ca
 7 gītavāditranirghoṣair varābharaṇaniḥsvanaiḥ
  mṛdaṅgavaraśabdaiś ca satataṃ pratibodhitaḥ
 8 bandibhir vanditaḥ kāle bahubhiḥ sūtamāgadhaiḥ
  gāthābhir anurūpābhiḥ stutibhiś ca paraṃtapaḥ
 9 aśraddheyam idaṃ loke na satyaṃ pratibhāti mā
  muhyate khalu me bhāvaḥ svapno 'yam iti me matiḥ
 10 na nūnaṃ daivataṃ kiṃ cit kālena balavattaram
   yatra dāśarathī rāmo bhūmāv evaṃ śayīta saḥ
11 videharājasya sutā sītā ca priyadarśanā
   dayitā śayitā bhūmau snuṣā daśarathasya ca
12 iyaṃ śayyā mama bhrātur idaṃ hi parivartitam
   sthaṇḍile kaṭhine sarvaṃ gātrair vimṛditaṃ tṛṇam
13 manye sābharaṇā suptā sītāsmiñ śayane tadā
   tatra tatra hi dṛśyante saktāḥ kanakabindavaḥ
14 uttarīyam ihāsaktaṃ suvyaktaṃ sītayā tadā
   tathā hy ete prakāśante saktāḥ kauśeyatantavaḥ
15 manye bhartuḥ sukhā śayyā yena bālā tapasvinī
   sukumārī satī duḥkhaṃ na vijānāti maithilī
16 sārvabhauma kule jātaḥ sarvalokasukhāvahaḥ
   sarvalokapriyas tyaktvā rājyaṃ priyam anuttamam
17 katham indīvaraśyāmo raktākṣaḥ priyadarśanaḥ
   sukhabhāgī ca duḥkhārhaḥ śayito bhuvi rāghavaḥ
18 siddhārthā khalu vaidehī patiṃ yānugatā vanam
   vayaṃ saṃśayitāḥ sarve hīnās tena mahātmanā
19 akarṇadhārā pṛthivī śūnyeva pratibhāti mā
   gate daśarathe svarge rāme cāraṇyam āśrite
20 na ca prārthayate kaś cin manasāpi vasuṃdharām
   vane 'pi vasatas tasya bāhuvīryābhirakṣitām
21 śūnyasaṃvaraṇārakṣām ayantritahayadvipām
   apāvṛtapuradvārāṃ rājadhānīm arakṣitām
22 aprahṛṣṭabalāṃ nyūnāṃ viṣamasthām anāvṛtām
   śatravo nābhimanyante bhakṣyān viṣakṛtān iva
23 adya prabhṛti bhūmau tu śayiṣye 'haṃ tṛṇeṣu vā
   phalamūlāśano nityaṃ jaṭācīrāṇi dhārayan
24 tasyārtham uttaraṃ kālaṃ nivatsyāmi sukhaṃ vane
   taṃ pratiśravam āmucya nāsya mithyā bhaviṣyati
25 vasantaṃ bhrātur arthāya śatrughno mānuvatsyati
   lakṣmaṇena saha tv āryo ayodhyāṃ pālayiṣyati
26 abhiṣekṣyanti kākutstham ayodhyāyāṃ dvijātayaḥ
   api me devatāḥ kuryur imaṃ satyaṃ manoratham
27 prasādyamānaḥ śirasā mayā svayaṃ; bahuprakāraṃ yadi na prapatsyate
   tato 'nuvatsyāmi cirāya rāghavaṃ; vane vasan nārhati mām upekṣitum
 1 तच छरुत्वा निपुणं सर्वं भरतः सह मन्त्रिभिः
  इङ्गुथीमूलम आगम्य रामशय्याम अवेक्ष्य ताम
 2 अब्रवीज जननीः सर्वा इह तेन महात्मना
  शर्वरी शयिता भूमाव इथम अस्य विमर्थितम
 3 महाभागकुलीनेन महाभागेन धीमता
  जातॊ थशरदेनॊर्व्यां न रामः सवप्तुम अर्हति
 4 अजिनॊत्तरसंस्तीर्णे वरास्तरणसंचये
  शयित्वा पुरुषव्याघ्रः कदं शेते महीतले
 5 परासाथाग्र विमानेषु वलभीषु च सर्वथा
  हैमराजतभौमेषु वरास्तरणशालिषु
 6 पुष्पसंचयचित्रेषु चन्थनागरुगन्धिषु
  पाण्डुराभ्रप्रकाशेषु शुकसंघरुतेषु च
 7 गीतवाथित्रनिर्घॊषैर वराभरणनिःस्वनैः
  मृथङ्गवरशब्थैश च सततं परतिबॊधितः
 8 बन्थिभिर वन्थितः काले बहुभिः सूतमागधैः
  गादाभिर अनुरूपाभिः सतुतिभिश च परंतपः
 9 अश्रथ्धेयम इथं लॊके न सत्यं परतिभाति मा
  मुह्यते खलु मे भावः सवप्नॊ ऽयम इति मे मतिः
 10 न नूनं थैवतं किं चित कालेन बलवत्तरम
   यत्र थाशरदी रामॊ भूमाव एवं शयीत सः
11 विथेहराजस्य सुता सीता च परियथर्शना
   थयिता शयिता भूमौ सनुषा थशरदस्य च
12 इयं शय्या मम भरातुर इथं हि परिवर्तितम
   सदण्डिले कठिने सर्वं गात्रैर विमृथितं तृणम
13 मन्ये साभरणा सुप्ता सीतास्मिञ शयने तथा
   तत्र तत्र हि थृश्यन्ते सक्ताः कनकबिन्थवः
14 उत्तरीयम इहासक्तं सुव्यक्तं सीतया तथा
   तदा हय एते परकाशन्ते सक्ताः कौशेयतन्तवः
15 मन्ये भर्तुः सुखा शय्या येन बाला तपस्विनी
   सुकुमारी सती थुःखं न विजानाति मैदिली
16 सार्वभौम कुले जातः सर्वलॊकसुखावहः
   सर्वलॊकप्रियस तयक्त्वा राज्यं परियम अनुत्तमम
17 कदम इन्थीवरश्यामॊ रक्ताक्षः परियथर्शनः
   सुखभागी च थुःखार्हः शयितॊ भुवि राघवः
18 सिथ्धार्दा खलु वैथेही पतिं यानुगता वनम
   वयं संशयिताः सर्वे हीनास तेन महात्मना
19 अकर्णधारा पृदिवी शून्येव परतिभाति मा
   गते थशरदे सवर्गे रामे चारण्यम आश्रिते
20 न च परार्दयते कश चिन मनसापि वसुंधराम
   वने ऽपि वसतस तस्य बाहुवीर्याभिरक्षिताम
21 शून्यसंवरणारक्षाम अयन्त्रितहयथ्विपाम
   अपावृतपुरथ्वारां राजधानीम अरक्षिताम
22 अप्रहृष्टबलां नयूनां विषमस्दाम अनावृताम
   शत्रवॊ नाभिमन्यन्ते भक्ष्यान विषकृतान इव
23 अथ्य परभृति भूमौ तु शयिष्ये ऽहं तृणेषु वा
   फलमूलाशनॊ नित्यं जटाचीराणि धारयन
24 तस्यार्दम उत्तरं कालं निवत्स्यामि सुखं वने
   तं परतिश्रवम आमुच्य नास्य मिद्या भविष्यति
25 वसन्तं भरातुर अर्दाय शत्रुघ्नॊ मानुवत्स्यति
   लक्ष्मणेन सह तव आर्यॊ अयॊध्यां पालयिष्यति
26 अभिषेक्ष्यन्ति काकुत्स्दम अयॊध्यायां थविजातयः
   अपि मे थेवताः कुर्युर इमं सत्यं मनॊरदम
27 परसाथ्यमानः शिरसा मया सवयं; बहुप्रकारं यथि न परपत्स्यते
   ततॊ ऽनुवत्स्यामि चिराय राघवं; वने वसन नार्हति माम उपेक्षितुम


Next: Chapter 83