Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 6 Index  Previous  Next 

Book 6
Chapter 92

 1 sa tu tena tadā krodhāt kākutsthenārdito raṇe
  rāvaṇaḥ samaraślāghī mahākrodham upāgamat
 2 sa dīptanayano roṣāc cāpam āyamya vīryavān
  abhyardayat susaṃkruddho rāghavaṃ paramāhave
 3 bāṇadhārā sahasrais tu sa toyada ivāmbarāt
  rāghavaṃ rāvaṇo bāṇais taṭākam iva pūrayat
 4 pūritaḥ śarajālena dhanurmuktena saṃyuge
  mahāgirir ivākampyaḥ kākustho na prakampate
 5 sa śaraiḥ śarajālāni vārayan samare sthitaḥ
  gabhastīn iva sūryasya pratijagrāha vīryavān
 6 tataḥ śarasahasrāṇi kṣiprahasto niśācaraḥ
  nijaghānorasi kruddho rāghavasya mahātmanaḥ
 7 sa śoṇita samādigdhaḥ samare lakṣmaṇāgrajaḥ
  dṛṣṭaḥ phulla ivāraṇye sumahān kiṃśukadrumaḥ
 8 śarābhighātasaṃrabdhaḥ so 'pi jagrāha sāyakān
  kākutsthaḥ sumahātejā yugāntādityavarcasaḥ
 9 tato 'nyonyaṃ susaṃrabdhāv ubhau tau rāmarāvaṇau
  śarāndhakāre samare nopālakṣayatāṃ tadā
 10 tataḥ krodhasamāviṣṭo rāmo daśarathātmajaḥ
   uvāca rāvaṇaṃ vīraḥ prahasya paruṣaṃ vacaḥ
11 mama bhāryā janasthānād ajñānād rākṣasādhama
   hṛtā te vivaśā yasmāt tasmāt tvaṃ nāsi vīryavān
12 mayā virahitāṃ dīnāṃ vartamānāṃ mahāvane
   vaidehīṃ prasabhaṃ hṛtvā śūro 'ham iti manyase
13 strīṣu śūra vināthāsu paradārābhimarśake
   kṛtvā kāpuruṣaṃ karma śūro 'ham iti manyase
14 bhinnamaryāda nirlajja cāritreṣv anavasthita
   darpān mṛtyum upādāya śūro 'ham iti manyase
15 śūreṇa dhanadabhrātrā balaiḥ samuditena ca
   ślāghanīyaṃ yaśasyaṃ ca kṛtaṃ karma mahat tvayā
16 utsekenābhipannasya garhitasyāhitasya ca
   karmaṇaḥ prāpnuhīdānīṃ tasyādya sumahat phalam
17 śūro 'ham iti cātmānam avagacchasi durmate
   naiva lajjāsti te sītāṃ coravad vyapakarṣataḥ
18 yadi matsaṃnidhau sītā dharṣitā syāt tvayā balāt
   bhrātaraṃ tu kharaṃ paśyes tadā matsāyakair hataḥ
19 diṣṭyāsi mama duṣṭātmaṃś cakṣurviṣayam āgataḥ
   adya tvāṃ sāyakais tīkṣṇair nayāmi yamasādanam
20 adya te maccharaiś chinnaṃ śiro jvalitakuṇḍalam
   kravyādā vyapakarṣantu vikīrṇaṃ raṇapāṃsuṣu
21 nipatyorasi gṛdhrās te kṣitau kṣiptasya rāvaṇa
   pibantu rudhiraṃ tarṣād bāṇaśalyāntarothitam
22 adya madbāṇābhinnasya gatāsoḥ patitasya te
   karṣantv antrāṇi patagā garutmanta ivoragān
23 ity evaṃ sa vadan vīro rāmaḥ śatrunibarhaṇaḥ
   rākṣasendraṃ samīpasthaṃ śaravarṣair avākirat
24 babhūva dviguṇaṃ vīryaṃ balaṃ harṣaś ca saṃyuge
   rāmasyāstrabalaṃ caiva śatror nidhanakāṅkṣiṇaḥ
25 prādurbabhūvur astrāṇi sarvāṇi viditātmanaḥ
   praharṣāc ca mahātejāḥ śīghrahastataro 'bhavat
26 śubhāny etāni cihnāni vijñāyātmagatāni saḥ
   bhūya evārdayad rāmo rāvaṇaṃ rākṣasāntakṛt
27 harīṇāṃ cāśmanikaraiḥ śaravarṣaiś ca rāghavāt
   hanyamāno daśagrīvo vighūrṇahṛdayo 'bhavat
28 yadā ca śastraṃ nārebhe na vyakarṣac charāsanam
   nāsya pratyakarod vīryaṃ viklavenāntarātmanā
29 kṣiptāś cāpi śarās tena śastrāṇi vividhāni ca
   na raṇārthāya vartante mṛtyukāle 'bhivartataḥ
30 sūtas tu rathanetāsya tadavasthaṃ nirīkṣya tam
   śanair yuddhād asaṃbhānto rathaṃ tasyāpavāhayat
 1 स तु तेन तथा करॊधात काकुत्स्देनार्थितॊ रणे
  रावणः समरश्लाघी महाक्रॊधम उपागमत
 2 स थीप्तनयनॊ रॊषाच चापम आयम्य वीर्यवान
  अभ्यर्थयत सुसंक्रुथ्धॊ राघवं परमाहवे
 3 बाणधारा सहस्रैस तु स तॊयथ इवाम्बरात
  राघवं रावणॊ बाणैस तटाकम इव पूरयत
 4 पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे
  महागिरिर इवाकम्प्यः काकुस्दॊ न परकम्पते
 5 स शरैः शरजालानि वारयन समरे सदितः
  गभस्तीन इव सूर्यस्य परतिजग्राह वीर्यवान
 6 ततः शरसहस्राणि कषिप्रहस्तॊ निशाचरः
  निजघानॊरसि करुथ्धॊ राघवस्य महात्मनः
 7 स शॊणित समाथिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः
  थृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान किंशुकथ्रुमः
 8 शराभिघातसंरब्धः सॊ ऽपि जग्राह सायकान
  काकुत्स्दः सुमहातेजा युगान्ताथित्यवर्चसः
 9 ततॊ ऽनयॊन्यं सुसंरब्धाव उभौ तौ रामरावणौ
  शरान्धकारे समरे नॊपालक्षयतां तथा
 10 ततः करॊधसमाविष्टॊ रामॊ थशरदात्मजः
   उवाच रावणं वीरः परहस्य परुषं वचः
11 मम भार्या जनस्दानाथ अज्ञानाथ राक्षसाधम
   हृता ते विवशा यस्मात तस्मात तवं नासि वीर्यवान
12 मया विरहितां थीनां वर्तमानां महावने
   वैथेहीं परसभं हृत्वा शूरॊ ऽहम इति मन्यसे
13 सत्रीषु शूर विनादासु परथाराभिमर्शके
   कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरॊ ऽहम इति मन्यसे
14 भिन्नमर्याथ निर्लज्ज चारित्रेष्व अनवस्दित
   थर्पान मृत्युम उपाथाय शूरॊ ऽहम इति मन्यसे
15 शूरेण धनथभ्रात्रा बलैः समुथितेन च
   शलाघनीयं यशस्यं च कृतं कर्म महत तवया
16 उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च
   कर्मणः पराप्नुहीथानीं तस्याथ्य सुमहत फलम
17 शूरॊ ऽहम इति चात्मानम अवगच्छसि थुर्मते
   नैव लज्जास्ति ते सीतां चॊरवथ वयपकर्षतः
18 यथि मत्संनिधौ सीता धर्षिता सयात तवया बलात
   भरातरं तु खरं पश्येस तथा मत्सायकैर हतः
19 थिष्ट्यासि मम थुष्टात्मंश चक्षुर्विषयम आगतः
   अथ्य तवां सायकैस तीक्ष्णैर नयामि यमसाथनम
20 अथ्य ते मच्छरैश छिन्नं शिरॊ जवलितकुण्डलम
   करव्याथा वयपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु
21 निपत्यॊरसि गृध्रास ते कषितौ कषिप्तस्य रावण
   पिबन्तु रुधिरं तर्षाथ बाणशल्यान्तरॊदितम
22 अथ्य मथ्बाणाभिन्नस्य गतासॊः पतितस्य ते
   कर्षन्त्व अन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवॊरगान
23 इत्य एवं स वथन वीरॊ रामः शत्रुनिबर्हणः
   राक्षसेन्थ्रं समीपस्दं शरवर्षैर अवाकिरत
24 बभूव थविगुणं वीर्यं बलं हर्षश च संयुगे
   रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रॊर निधनकाङ्क्षिणः
25 पराथुर्बभूवुर अस्त्राणि सर्वाणि विथितात्मनः
   परहर्षाच च महातेजाः शीघ्रहस्ततरॊ ऽभवत
26 शुभान्य एतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः
   भूय एवार्थयथ रामॊ रावणं राक्षसान्तकृत
27 हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश च राघवात
   हन्यमानॊ थशग्रीवॊ विघूर्णहृथयॊ ऽभवत
28 यथा च शस्त्रं नारेभे न वयकर्षच छरासनम
   नास्य परत्यकरॊथ वीर्यं विक्लवेनान्तरात्मना
29 कषिप्ताश चापि शरास तेन शस्त्राणि विविधानि च
   न रणार्दाय वर्तन्ते मृत्युकाले ऽभिवर्ततः
30 सूतस तु रदनेतास्य तथवस्दं निरीक्ष्य तम
   शनैर युथ्धाथ असंभान्तॊ रदं तस्यापवाहयत


Next: Chapter 93