Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 7 Index  Previous  Next 

Book 7 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 7
Chapter 14

  1 [धृ]
      बहूनि सुविचित्राणि थवंथ्व युथ्धानि संजय
      तवयॊक्तानि निशम्याहं सपृहयामि स चक्षुषाम
  2 आश्चर्यभूतं लॊकेषु कदयिष्यन्ति मानवाः
      कुरूणां पाण्डवानां च युथ्धं थेवासुरॊपमम
  3 न हि मे तृप्तिर अस्तीह शृण्वतॊ युथ्धम उत्तमम
      तस्माथ आर्तायनेर युथ्धं सौभथ्रस्य च शंस मे
  4 [स]
      साथितं परेक्ष्य यन्तारं शल्यः सर्वायषीं गथाम
      समुत्क्षिप्य नथन करुथ्धः परचस्कन्थ रदॊत्तमात
  5 तं थीप्तम इव कालाग्निं थण्डहस्तम इवान्तकम
      जवेनाभ्यपतथ भीमः परगृह्य महतीं गथाम
  6 सौभथ्रॊ ऽपय अशनिप्रख्यां परगृह्य महतीं गथाम
      एह्य एहीत्य अब्रवीच छल्यं यत्नाथ भीमेन वारितः
  7 वारयित्वा तु सौभथ्रं भीमसेनः परतापवान
      शल्यम आसाथ्य समरे तस्दौ गिरिर इवाचलः
  8 तदैव मथ्रराजॊ ऽपि भीमं थृष्ट्वा महाबलम
      ससाराभिमुखस तूर्णं शार्थूल इव कुञ्जरम
  9 ततस तूर्यनिनाथाश च शङ्खानां च सहस्रशः
      सिंहनाथाश च संजज्ञुर भेरीणां च महास्वनाः
  10 पश्यतां शतशॊ हय आसीथ अन्यॊन्यसमचेतसाम
     पाण्डवानां कुरूणां च साधु साध्व इति निस्वनः
 11 न हि मथ्राधिपाथ अन्यः सर्वराजसु भारत
     सॊढुम उत्सहते वेगं भीमसेनस्य संयुगे
 12 तदा मथ्राधिपस्यापि गथा वेगं महात्मनः
     सॊढुम उत्सहते लॊके कॊ ऽनयॊ युधि वृकॊथरात
 13 पट्टैर जाम्बूनथैर बथ्धा बभूव जनहर्षिणी
     परजज्वाल तदा विथ्धा भीमेन महती गथा
 14 तदैव चरतॊ मार्गान मण्डलानि विचेरतुः
     महाविथ्युत परतीकाशा शल्यस्य शुशुभे गथा
 15 तौ वृषाव इव नर्थन्तौ मण्डलानि विचेरतुः
     आवर्जितगथा शृङ्गाव उभौ शल्य वृकॊथरौ
 16 मण्डलावर्त मार्गेषु गथा विहरणेषु च
     निर्विशेषम अभूथ युथ्धं तयॊः पुरुषसिंहयॊः
 17 ताडिता भीमसेनेन शल्यस्य महती गथा
     साग्निज्वाला महारौथ्रा गथा चूर्णम अशीर्यत
 18 तदैव भीमसेनस्य थविषताभिहता गथा
     वर्षा परथॊषे खथ्यॊतैर वृतॊ वृक्ष इवाबभौ
 19 गथा कषिप्ता तु समरे मथ्रराजेन भारत
     वयॊम संथीपयाना सा ससृजे पावकं बहु
 20 तदैव भीमसेनेन थविषते परेषिता गथा
     तापयाम आस तत सैन्यं महॊल्का पतती यदा
 21 ते चैवॊभे गथे शरेष्ठे समासाथ्य परस्परम
     शवसन्त्यौ नागकन्येव ससृजाते विभावसुम
 22 नखैर इव महाव्याघ्रौ थन्तैर इव महागजौ
     तौ विचेरतुर आसाथ्य गथाभ्यां च परस्परम
 23 ततॊ गथाग्राभिहतौ कषणेन रुधिरॊक्षितौ
     थथृशाते महात्मानौ पुष्पिताव इव किंशुकौ
 24 शुश्रुवे थिक्षु सर्वासु तयॊः पुरुषसिंहयॊः
     गथाभिघात संह्राथः शक्राशनिर इवॊपमः
 25 गथया मथ्रराजेन सव्यथक्षिणमाहतः
     नाकम्पत तथा भीमॊ भिथ्यमान इवाचलः
 26 तदा भीम गथा वेगैस ताड्यमानॊ महाबलः
     धैर्यान मथ्राधिपस तस्दौ वज्रैर गिरिर इवाहतः
 27 आपेततुर महावेगौ समुच्छ्रितमहागथौ
     पुनर अन्तरमार्गस्दौ मण्डलानि विचेरतुः
 28 अदाप्लुत्य पथान्य अष्टौ संनिपत्य गजाव इव
     सहसा लॊहथण्डाभ्याम अन्यॊन्यम अभिजघ्नतुः
 29 तौ परस्परवेगाच च गथाभ्यां च भृशाहतौ
     युगपत पेततुर वीरौ कषिताव इन्थ्रध्वजाव इव
 30 ततॊ विह्वलमानं तं निःश्वसन्तं पुनः पुनः
     शल्यम अभ्यपतत तूर्णं कृतवर्मा महारदः
 31 थृष्ट्वा चैनं महाराज गथयाभिनिपीडितम
     विचेष्टन्तं यदा नागं मूर्छयाभिपरिप्लुतम
 32 ततः सगथम आरॊप्य मथ्राणाम अधिपं रदम
     अपॊवाह रणात तूर्णं कृतवर्मा महारदः
 33 कषीबवथ विह्वलॊ वीरॊ निमेषात पुनर उत्दितः
     भीमॊ ऽपि सुमहाबाहुर गथापाणिर अथृश्यत
 34 ततॊ मथ्राधिपं थृष्ट्वा तव पुत्राः पराङ्मुखम
     स नागरदपत्त्यश्वाः समकम्पन्त मारिष
 35 ते पाण्डवैर अर्थ्यमानास तावका जितकाशिभिः
     भीता थिशॊ ऽनवपथ्यन्त वातनुन्ना धना इव
 36 निर्जित्य धार्तराष्ट्रांस तु पाण्डवेया महारदाः
     वयरॊचन्त रणे राजन थीप्यमाना यशस्विनः
 37 सिंहनाथान भृशं चक्रुः शङ्खान थध्मुश च हर्षिताः
     भेरीश च वारयाम आसुर मृथङ्गांश चानकैः सह
  1 [dhṛ]
      bahūni suvicitrāṇi dvaṃdva yuddhāni saṃjaya
      tvayoktāni niśamyāhaṃ spṛhayāmi sa cakṣuṣām
  2 āścaryabhūtaṃ lokeṣu kathayiṣyanti mānavāḥ
      kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yuddhaṃ devāsuropamam
  3 na hi me tṛptir astīha śṛṇvato yuddham uttamam
      tasmād ārtāyaner yuddhaṃ saubhadrasya ca śaṃsa me
  4 [s]
      sāditaṃ prekṣya yantāraṃ śalyaḥ sarvāyaṣīṃ gadām
      samutkṣipya nadan kruddhaḥ pracaskanda rathottamāt
  5 taṃ dīptam iva kālāgniṃ daṇḍahastam ivāntakam
      javenābhyapatad bhīmaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām
  6 saubhadro 'py aśaniprakhyāṃ pragṛhya mahatīṃ gadām
      ehy ehīty abravīc chalyaṃ yatnād bhīmena vāritaḥ
  7 vārayitvā tu saubhadraṃ bhīmasenaḥ pratāpavān
      śalyam āsādya samare tasthau girir ivācalaḥ
  8 tathaiva madrarājo 'pi bhīmaṃ dṛṣṭvā mahābalam
      sasārābhimukhas tūrṇaṃ śārdūla iva kuñjaram
  9 tatas tūryaninādāś ca śaṅkhānāṃ ca sahasraśaḥ
      siṃhanādāś ca saṃjajñur bherīṇāṃ ca mahāsvanāḥ
  10 paśyatāṃ śataśo hy āsīd anyonyasamacetasām
     pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca sādhu sādhv iti nisvanaḥ
 11 na hi madrādhipād anyaḥ sarvarājasu bhārata
     soḍhum utsahate vegaṃ bhīmasenasya saṃyuge
 12 tathā madrādhipasyāpi gadā vegaṃ mahātmanaḥ
     soḍhum utsahate loke ko 'nyo yudhi vṛkodarāt
 13 paṭṭair jāmbūnadair baddhā babhūva janaharṣiṇī
     prajajvāla tathā viddhā bhīmena mahatī gadā
 14 tathaiva carato mārgān maṇḍalāni viceratuḥ
     mahāvidyut pratīkāśā śalyasya śuśubhe gadā
 15 tau vṛṣāv iva nardantau maṇḍalāni viceratuḥ
     āvarjitagadā śṛṅgāv ubhau śalya vṛkodarau
 16 maṇḍalāvarta mārgeṣu gadā viharaṇeṣu ca
     nirviśeṣam abhūd yuddhaṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ
 17 tāḍitā bhīmasenena śalyasya mahatī gadā
     sāgnijvālā mahāraudrā gadā cūrṇam aśīryata
 18 tathaiva bhīmasenasya dviṣatābhihatā gadā
     varṣā pradoṣe khadyotair vṛto vṛkṣa ivābabhau
 19 gadā kṣiptā tu samare madrarājena bhārata
     vyoma saṃdīpayānā sā sasṛje pāvakaṃ bahu
 20 tathaiva bhīmasenena dviṣate preṣitā gadā
     tāpayām āsa tat sainyaṃ maholkā patatī yathā
 21 te caivobhe gade śreṣṭhe samāsādya parasparam
     śvasantyau nāgakanyeva sasṛjāte vibhāvasum
 22 nakhair iva mahāvyāghrau dantair iva mahāgajau
     tau viceratur āsādya gadābhyāṃ ca parasparam
 23 tato gadāgrābhihatau kṣaṇena rudhirokṣitau
     dadṛśāte mahātmānau puṣpitāv iva kiṃśukau
 24 śuśruve dikṣu sarvāsu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ
     gadābhighāta saṃhrādaḥ śakrāśanir ivopamaḥ
 25 gadayā madrarājena savyadakṣiṇamāhataḥ
     nākampata tadā bhīmo bhidyamāna ivācalaḥ
 26 tathā bhīma gadā vegais tāḍyamāno mahābalaḥ
     dhairyān madrādhipas tasthau vajrair girir ivāhataḥ
 27 āpetatur mahāvegau samucchritamahāgadau
     punar antaramārgasthau maṇḍalāni viceratuḥ
 28 athāplutya padāny aṣṭau saṃnipatya gajāv iva
     sahasā lohadaṇḍābhyām anyonyam abhijaghnatuḥ
 29 tau parasparavegāc ca gadābhyāṃ ca bhṛśāhatau
     yugapat petatur vīrau kṣitāv indradhvajāv iva
 30 tato vihvalamānaṃ taṃ niḥśvasantaṃ punaḥ punaḥ
     śalyam abhyapatat tūrṇaṃ kṛtavarmā mahārathaḥ
 31 dṛṣṭvā cainaṃ mahārāja gadayābhinipīḍitam
     viceṣṭantaṃ yathā nāgaṃ mūrchayābhipariplutam
 32 tataḥ sagadam āropya madrāṇām adhipaṃ ratham
     apovāha raṇāt tūrṇaṃ kṛtavarmā mahārathaḥ
 33 kṣībavad vihvalo vīro nimeṣāt punar utthitaḥ
     bhīmo 'pi sumahābāhur gadāpāṇir adṛśyata
 34 tato madrādhipaṃ dṛṣṭvā tava putrāḥ parāṅmukham
     sa nāgarathapattyaśvāḥ samakampanta māriṣa
 35 te pāṇḍavair ardyamānās tāvakā jitakāśibhiḥ
     bhītā diśo 'nvapadyanta vātanunnā dhanā iva
 36 nirjitya dhārtarāṣṭrāṃs tu pāṇḍaveyā mahārathāḥ
     vyarocanta raṇe rājan dīpyamānā yaśasvinaḥ
 37 siṃhanādān bhṛśaṃ cakruḥ śaṅkhān dadhmuś ca harṣitāḥ
     bherīś ca vārayām āsur mṛdaṅgāṃś cānakaiḥ saha


Next: Chapter 15