Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 7 Index  Previous  Next 

Book 7 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 7
Chapter 100

  1 [धृ]
      किं तस्यां मम सेनायां नासन के चिन महारदाः
      ये तदा सात्यकिं यान्तं नैवाघ्नन नाप्य अवारयन
  2 एकॊ हि समरे कर्मकृतवान सत्यविक्रमः
      शक्रतुल्यबलॊ युथ्धे महेन्थ्रॊ थानवेष्व इव
  3 अद वा शून्यम आसीत तथ येन यातः स सात्यकिः
      एकॊ वै बहुलाः सेनाः परमृथ्नन पुरुषर्षभः
  4 कदं च युध्यमानानाम अपक्रान्तॊ महात्मनाम
      एकॊ बहूनां शैनेयस तन ममाचक्ष्व संजय
  5 [स]
      राजन सेना समुथ्यॊगॊ रदनागाश्वपत्तिमान
      तुमुलस तव सैन्यानां युगान्तसथृशॊ ऽभवत
  6 आह्णिकेषु समूहेषु तव सैन्यस्य मानथ
      नास्ति लॊके समः कश चित समूह इति मे मतिः
  7 तत्र थेवाः सम भाषन्ते चारणाश च समागताः
      एतथ अन्ताः समूहा वै भविष्यन्ति महीतले
  8 न चैव ताथृशः कश चिथ वयूह आसीथ विशां पते
      याथृग जयथ्रद वधे थरॊणेन विहितॊ ऽभवत
  9 चण्डवाताभिपन्नानां समौथ्राणाम इव सवनः
      रणे ऽभवथ बलौघानाम अन्यॊन्यम अभिधावताम
  10 पार्दिवानां समेतानां बहून्य आसन नरॊत्तम
     तवथ बले पाण्डवानां च सहस्राणि शतानि च
 11 संरब्धानां परवीराणां समरे थृढकर्मणाम
     तत्रासीत सुमहाञ शब्थस तुमुलॊ लॊमहर्षणः
 12 अदाक्रन्थथ भीमसेनॊ धृष्टथ्युम्नश च मारिष
     नकुलः सहथेवश च धर्मराजश च पाण्डवः
 13 आगच्छत परहरत बलवत परिधावत
     परविष्टाव अरिसेनां हि वीरौ माधव पाण्डवौ
 14 यदासुखेन गच्छेतां जयथ्रदवधं परति
     तदा परकुरुते कषिप्रम इति सैन्यान्य अचॊथयत
     तयॊर अभावे कुरवः कृतार्दाः सयुर वयं जिताः
 15 ते यूयं सहिता भूत्वा तूर्णम एव बलार्णवम
     कषॊभयध्वं महावेगाः पवनाः सागरं यदा
 16 भीमसेनेन ते राजन पाञ्चाल्येन च चॊथिताः
     आजघ्नुः कौरवान संख्ये तयक्त्वासून आत्मनः परियान
 17 इच्छन्तॊ निधनं युथ्धे शस्त्रैर उत्तमतेजसः
     सवर्गार्दं मित्रकार्यार्दं नाभ्यरक्षन्त जीवितम
 18 तदैव तावका राजन परार्दयन्तॊ महथ यशः
     आर्यां युथ्धे मतिं कृत्वा युथ्ध्यायैवॊपतस्दिरे
 19 तस्मिंस तु तुमुले युथ्धे वर्तमाने महाभये
     हत्वा सर्वाणि सैन्यानि परायात सात्यकिर अर्जुनम
 20 कवचानां परभास तत्र सूर्यरश्मि विचित्रिताः
     थृष्टीः संख्ये सैनिकानां परतिजघ्नुः समन्ततः
 21 तदा परयतमानेषु पाण्डवेयेषु निर्भयः
     थुर्यॊधनॊ महाराज वयगाहत महथ बलम
 22 स संनिपातस तुमुलस तेषां तस्य च भारत
     अभवत सर्वसैन्यानाम अभाव करणॊ महान
 23 [धृ]
     तदागतेषु सैन्येषु तदा कृच्छ्रगतः सवयम
     कच चिथ थुर्यॊधनः सूत नाकार्षीत पृष्ठतॊ रणम
 24 एकस्य च बहूनां च संनिपातॊ महाहवे
     विशेषतॊ नृपतिना विषमः परतिभाति मे
 25 सॊ ऽतयन्तसुखसंवृथ्धॊ लक्ष्म्या लॊकस्य चेश्वरः
     एकॊ बहून समासाथ्य कच चिन नासीत पराङ्मुखः
 26 [स]
     राजन सग्रामम आश्चर्यं तव पुत्रस्य भारत
     एकस्य च बहूनां च शृणुष्व गथतॊ ऽथभुतम
 27 थुर्यॊधनेन सहसा पाण्डवी पृतना रणे
     नलिनी थविरथेनेव समन्ताथ विप्रलॊडिता
 28 तदा सेनां कृतां थृष्ट्वा तत्र पुत्रेण कौरव
     भीमसेनपुरॊगास तं पाञ्चालाः समुपाथ्रवन
 29 स भीमसेनं थशभिर माथ्रीपुत्रौ तरिभिस तरिभिः
     विराटथ्रुपथौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम
 30 धृष्टथ्युम्नं च विंशत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः
     केकयान थशभिर विथ्ध्वा थरौपथेयांस तरिभिस तरिभिः
 31 शतशश चापरान यॊधान सथ्विपांश च रदान रणे
     शरैर अवचकर्तॊग्रैः करुथ्धॊ ऽनतक इव परजाः
 32 न संथधन विमुञ्चन वा मण्डलीकृतकार्मुकः
     अथृश्यत रिपून निघ्नञ शिक्षयास्त्र बलेन च
 33 तस्य तान निघ्नतः शत्रून हेमपृष्ठं महथ धनुः
     भल्लाभ्यां पाण्डवॊ जयेष्ठस तरिधा चिच्छेथ मारिष
 34 विव्याध चैनं बहुभिः सम्यग अस्तैः शितैः शरैः
     वर्माण्य आशु समासाथ्य ते भग्नाः कषितिम आविशन
 35 ततः परमुथिताः पार्दाः परिवव्रुर युधिष्ठिरम
     यदा वृत्रवधे थेवा मुथा शक्रं महर्षिभिः
 36 अद थुर्यॊधनॊ राजा थृढम आथाय कार्मुकम
     तिष्ठ तिष्ठेति राजानं बरुवन पाण्डवम अभ्ययात
 37 तं तदा वाथिनं राजंस तव पुत्रं महारदम
     परत्युथ्ययुः परमुथिताः पाञ्चाला जयगृथ्धिनः
 38 तान थरॊणः परतिजग्राह परीप्सन युधि पाण्डवम
     चण्डवातॊथ्धुतान मेघान स जलान अचलॊ यदा
 39 तत्र राजन महान आसीत संग्रामॊ भूरिवर्धनः
     रुथ्रस्याक्रीड संकाशः संहारः सर्वथेहिनाम
  1 [dhṛ]
      kiṃ tasyāṃ mama senāyāṃ nāsan ke cin mahārathāḥ
      ye tathā sātyakiṃ yāntaṃ naivāghnan nāpy avārayan
  2 eko hi samare karmakṛtavān satyavikramaḥ
      śakratulyabalo yuddhe mahendro dānaveṣv iva
  3 atha vā śūnyam āsīt tad yena yātaḥ sa sātyakiḥ
      eko vai bahulāḥ senāḥ pramṛdnan puruṣarṣabhaḥ
  4 kathaṃ ca yudhyamānānām apakrānto mahātmanām
      eko bahūnāṃ śaineyas tan mamācakṣva saṃjaya
  5 [s]
      rājan senā samudyogo rathanāgāśvapattimān
      tumulas tava sainyānāṃ yugāntasadṛśo 'bhavat
  6 āhṇikeṣu samūheṣu tava sainyasya mānada
      nāsti loke samaḥ kaś cit samūha iti me matiḥ
  7 tatra devāḥ sma bhāṣante cāraṇāś ca samāgatāḥ
      etad antāḥ samūhā vai bhaviṣyanti mahītale
  8 na caiva tādṛśaḥ kaś cid vyūha āsīd viśāṃ pate
      yādṛg jayadratha vadhe droṇena vihito 'bhavat
  9 caṇḍavātābhipannānāṃ samaudrāṇām iva svanaḥ
      raṇe 'bhavad balaughānām anyonyam abhidhāvatām
  10 pārthivānāṃ sametānāṃ bahūny āsan narottama
     tvad bale pāṇḍavānāṃ ca sahasrāṇi śatāni ca
 11 saṃrabdhānāṃ pravīrāṇāṃ samare dṛḍhakarmaṇām
     tatrāsīt sumahāñ śabdas tumulo lomaharṣaṇaḥ
 12 athākrandad bhīmaseno dhṛṣṭadyumnaś ca māriṣa
     nakulaḥ sahadevaś ca dharmarājaś ca pāṇḍavaḥ
 13 āgacchata praharata balavat paridhāvata
     praviṣṭāv arisenāṃ hi vīrau mādhava pāṇḍavau
 14 yathāsukhena gacchetāṃ jayadrathavadhaṃ prati
     tathā prakurute kṣipram iti sainyāny acodayat
     tayor abhāve kuravaḥ kṛtārthāḥ syur vayaṃ jitāḥ
 15 te yūyaṃ sahitā bhūtvā tūrṇam eva balārṇavam
     kṣobhayadhvaṃ mahāvegāḥ pavanāḥ sāgaraṃ yathā
 16 bhīmasenena te rājan pāñcālyena ca coditāḥ
     ājaghnuḥ kauravān saṃkhye tyaktvāsūn ātmanaḥ priyān
 17 icchanto nidhanaṃ yuddhe śastrair uttamatejasaḥ
     svargārthaṃ mitrakāryārthaṃ nābhyarakṣanta jīvitam
 18 tathaiva tāvakā rājan prārthayanto mahad yaśaḥ
     āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā yuddhyāyaivopatasthire
 19 tasmiṃs tu tumule yuddhe vartamāne mahābhaye
     hatvā sarvāṇi sainyāni prāyāt sātyakir arjunam
 20 kavacānāṃ prabhās tatra sūryaraśmi vicitritāḥ
     dṛṣṭīḥ saṃkhye sainikānāṃ pratijaghnuḥ samantataḥ
 21 tathā prayatamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ
     duryodhano mahārāja vyagāhata mahad balam
 22 sa saṃnipātas tumulas teṣāṃ tasya ca bhārata
     abhavat sarvasainyānām abhāva karaṇo mahān
 23 [dhṛ]
     tathāgateṣu sainyeṣu tathā kṛcchragataḥ svayam
     kac cid duryodhanaḥ sūta nākārṣīt pṛṣṭhato raṇam
 24 ekasya ca bahūnāṃ ca saṃnipāto mahāhave
     viśeṣato nṛpatinā viṣamaḥ pratibhāti me
 25 so 'tyantasukhasaṃvṛddho lakṣmyā lokasya ceśvaraḥ
     eko bahūn samāsādya kac cin nāsīt parāṅmukhaḥ
 26 [s]
     rājan sagrāmam āścaryaṃ tava putrasya bhārata
     ekasya ca bahūnāṃ ca śṛṇuṣva gadato 'dbhutam
 27 duryodhanena sahasā pāṇḍavī pṛtanā raṇe
     nalinī dviradeneva samantād vipraloḍitā
 28 tathā senāṃ kṛtāṃ dṛṣṭvā tatra putreṇa kaurava
     bhīmasenapurogās taṃ pāñcālāḥ samupādravan
 29 sa bhīmasenaṃ daśabhir mādrīputrau tribhis tribhiḥ
     virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam
 30 dhṛṣṭadyumnaṃ ca viṃśatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ
     kekayān daśabhir viddhvā draupadeyāṃs tribhis tribhiḥ
 31 śataśaś cāparān yodhān sadvipāṃś ca rathān raṇe
     śarair avacakartograiḥ kruddho 'ntaka iva prajāḥ
 32 na saṃdadhan vimuñcan vā maṇḍalīkṛtakārmukaḥ
     adṛśyata ripūn nighnañ śikṣayāstra balena ca
 33 tasya tān nighnataḥ śatrūn hemapṛṣṭhaṃ mahad dhanuḥ
     bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhas tridhā ciccheda māriṣa
 34 vivyādha cainaṃ bahubhiḥ samyag astaiḥ śitaiḥ śaraiḥ
     varmāṇy āśu samāsādya te bhagnāḥ kṣitim āviśan
 35 tataḥ pramuditāḥ pārthāḥ parivavrur yudhiṣṭhiram
     yathā vṛtravadhe devā mudā śakraṃ maharṣibhiḥ
 36 atha duryodhano rājā dṛḍham ādāya kārmukam
     tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvan pāṇḍavam abhyayāt
 37 taṃ tathā vādinaṃ rājaṃs tava putraṃ mahāratham
     pratyudyayuḥ pramuditāḥ pāñcālā jayagṛddhinaḥ
 38 tān droṇaḥ pratijagrāha parīpsan yudhi pāṇḍavam
     caṇḍavātoddhutān meghān sa jalān acalo yathā
 39 tatra rājan mahān āsīt saṃgrāmo bhūrivardhanaḥ
     rudrasyākrīḍa saṃkāśaḥ saṃhāraḥ sarvadehinām


Next: Chapter 101