Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 7 Index  Previous  Next 

Book 7 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 7
Chapter 137

  1 [स]
      सॊमथत्तं तु संप्रेक्ष्य विधुन्वानं महथ धनुः
      सात्यकिः पराह यन्तारं सॊमथत्ताय मां वह
  2 न हय अहत्वा रणे शत्रुं बाह्लीकं कौरवाधमम
      निवर्तिष्ये रणात सूत सत्यम एतथ वचॊ मम
  3 ततः संप्रेषयथ यन्ता सैन्धवांस तान महाजवान
      तुरङ्गमाञ शङ्खवर्णान सर्वशब्थातिगान रणे
  4 ते ऽवहन युयुधानं तु मनॊमारुतरंहसः
      यदेन्थ्रं हरयॊ राजन पुरा थैत्यवधॊथ्यतम
  5 तम आपतन्तं संप्रेक्ष्य सात्वतं रभसं रणे
      सॊमथत्तॊ महाबाहुर असंभ्रान्तॊ ऽभयवर्तत
  6 विमुञ्चञ शरवर्षाणि पर्जन्य इव वृष्टिमान
      छाथयाम आस शैनेयं जलथॊ भास्करं यदा
  7 असंभ्रान्तश च समरे सात्यकिः कुरुपुंगवम
      छाथयाम आस बाणौघैः समन्ताथ भरतर्षभ
  8 सॊमथत्तस तु तं षष्ट्या विव्याधॊरसि माधवम
      सात्यकिश चापि तं राजन्न अविध्यत सायकैः शितैः
  9 ताव अन्यॊन्यं शरिः कृत्तौ वयराजेतां नरर्षभौ
      सुपुष्पौ पुष्पसमये पुष्पिताव इव किंशुकौ
  10 रुधिरॊक्षितसर्वाङ्गौ कुरु वृष्णियशः करौ
     परस्परम अवेक्षेतां थहन्ताव इव लॊचनौ
 11 रदमण्डल मार्गेषु चरन्ताव अरिमर्थनौ
     घॊररूपौ हि ताव आस्तां वृष्किमन्ताव इवाम्बुथौ
 12 शरसंभिन्न गात्रौ तौ सर्वतः शकलीकृतौ
     शवाविधाव इव राजेन्थ्र वयथृष्येतां शरक्षतौ
 13 सुवर्णपुङ्खैर इषुभिर आचितौ तौ वयरॊचताम
     खथ्यॊतैर आवृतौ राजन परावृषीव वनस्पती
 14 संप्रथीपित सर्वाङ्गौ सायकैस तौ महारदौ
     अथृश्येतां रणे करुथ्धाव उल्काभिर इव कुञ्जरौ
 15 ततॊ युधि महाराज सॊमथत्तॊ महारदः
     अर्धचन्थ्रेण चिच्छेथ माधवस्य महथ धनुः
 16 अदैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत
     तवरमाणस तवरा काले पुनश च थशभिः शरैः
 17 अदान्यथ धनुर आथाय सात्यकिर वेगवत्तरम
     पञ्चभिः सायकैस तूर्णं सॊमथत्तम अविध्यत
 18 ततॊ ऽपरेण भल्लेन धवजं चिच्छेथ काञ्चनम
     बाह्लीकस्य रणे राजन सात्यकिः परहसन्न इव
 19 सॊमथत्तस तव असंभ्रान्तॊ थृष्ट्वा केतुं निपातितम
     शैनेयं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनॊत
 20 सात्वतॊ ऽपि रणे करुथ्धः सॊमथत्तस्य धन्विनः
     धनुश चिच्छेथ समरे कषुरप्रेण शितेन ह
 21 अदैनं रुक्मपुङ्खानां शतेन नतपर्वणाम
     आचिनॊथ बहुधा राजन भग्नथंष्ट्रम इव थविपम
 22 अदान्यथ धनुर आथाय सॊमथत्तॊ महारदः
     सात्यकिं छाथयाम आस शरवृष्ट्या महाबलः
 23 सॊमथत्तं तु संक्रुथ्धॊ रणे विव्याध सात्यकिः
     सात्यकिं चेषु जालेन सॊमथत्तॊ अपीडयत
 24 थशभिः सात्वतस्यार्दे भीमॊ ऽहन बाह्लिकात्मजम
     सॊमथत्तॊ ऽपय असंभ्रान्तः शैनेयम अवधीच छरैः
 25 ततस तु सात्वतस्यार्दे भैमसेनिर नवं थृढम
     मुमॊच परिघं घॊरं सॊमथत्तस्य वक्षसि
 26 तम आपतन्तं वेगेन परिघं घॊरथर्शनम
     थविधा चिच्छेथ समरे परहसन्न इव कौरवः
 27 स पपात थविधा छिन्न आयसः परिघॊ महान
     महीधरस्येव महच छिखरं वज्रथारितम
 28 ततस तु सात्यकी राजन सॊमथत्तस्य संयुगे
     धनुश चिच्छेथ भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः
 29 चतुर्भिस तु शरैस तूर्णं चतुरस तुरगॊत्तमान
     समीपं परेषयाम आस परेतराजस्य भारत
 30 सारदेश च शिरः कायाथ भल्लेन नतपर्वणा
     जहार रदशार्थूलः परहसञ शिनिपुंगवः
 31 ततः शरं महाघॊरं जवलन्तम इव पावकम
     मुमॊच सात्वतॊ राजन सवर्णपुङ्खं शिलाशितम
 32 स विमुक्तॊ बलवता शैनेयेन शरॊत्तमः
     घॊरस तस्यॊरसि विभॊ निपपाताशु भारत
 33 सॊ ऽतिविथ्धॊ बलवता सात्वतेन महारदः
     सॊमथत्तॊ महाबाहुर निपपात ममार च
 34 तं थृष्ट्वा निहतं तत्र सॊमथत्तं महारदाः
     महता शरवर्षेण युयुधानम उपाथ्रवन
 35 छाथ्यमानं शरैर थृष्ट्वा युयुधानं युधिष्ठिरः
     महत्या सेनया सार्धं थरॊणानीकम उपाथ्रवत
 36 ततॊ युधिष्ठिरः करुथ्धस तावकानां महाबलम
     शरैर विथ्रावयाम आस भारथ्वाजस्य पश्यतः
 37 सैन्यानि थरावयन्तं तु थरॊणॊ थृष्ट्वा युधिष्ठिरम
     अभिथुथ्राव वेगेन करॊधसंरक्तलॊचनः
 38 ततः सुनिशितैर बाणैः पार्दं विव्याध सप्तभिः
     सॊ ऽतिविथ्धॊ महाबाहुः सृक्किणी परिसंलिहन
     युधिष्ठिरस्य चिच्छेथ धवजं कार्मुकम एव च
 39 स छिन्नधन्वा तवरितस तवरा काले नृपॊत्तमः
     अन्यथ आथत्त वेगेन कार्मुकं समरे थृढम
 40 ततः शरसहस्रेण थरॊणं विव्याध पार्दिवः
     साश्वसूत धवजरदं तथ अथ्भुतम इवाभवत
 41 ततॊ मुहूर्तं वयदितः शरघात परपीडितः
     निषसाथ रदॊपस्दे थरॊणॊ भरतसत्तम
 42 परतिलभ्य ततः संज्ञां मुहूर्ताथ थविजसत्तमः
     करॊधेन महताविष्टॊ वायव्यास्त्रम अवासृजत
 43 असंभ्रान्तस ततः पार्दॊ धनुर आकृष्य वीर्यवान
     तथ अस्त्रम अस्त्रेण रणे सतम्भयाम आस भारत
 44 ततॊ ऽबरवीथ वासुथेवः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम
     युधिष्ठिर महाबाहॊ यत तवा वक्ष्यामि तच छृणु
 45 उपारमस्व युथ्धाय थरॊणाथ भरतसत्तम
     गृध्यते हि सथा थरॊणॊ गरहणे तव संयुगे
 46 नानुरूपम अहं मन्ये युथ्धम अस्य तवया सह
     यॊ ऽसय सृष्टॊ विनाशाय स एनं शवॊ हनिष्यति
 47 परिवर्ज्य गुरुं याहि यत्र राजा सुयॊधनः
     भीमश च रदशार्थूलॊ युध्यते कौरवैः सह
 48 वासुथेव वचः शरुत्वा धर्मराजॊ युधिष्ठिरः
     मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु ततॊ थारुणम आहवम
 49 परायाथ थरुतम अमित्रघ्नॊ यत्र भीमॊ वयवस्दितः
     विनिघ्नंस तावकान यॊधान वयाथितास्य इवान्तकः
 50 रदघॊषेण महता नाथयन वसुधातलम
     पर्जन्य इव घर्मान्ते नाथयन वै थिशॊ थश
 51 भीमस्य निघ्नतः शत्रून पार्ष्णिं जग्राह पाण्डवः
     थरॊणॊ ऽपि पाण्डुपाञ्चालान वयधमथ रजनी मुखे
  1 [s]
      somadattaṃ tu saṃprekṣya vidhunvānaṃ mahad dhanuḥ
      sātyakiḥ prāha yantāraṃ somadattāya māṃ vaha
  2 na hy ahatvā raṇe śatruṃ bāhlīkaṃ kauravādhamam
      nivartiṣye raṇāt sūta satyam etad vaco mama
  3 tataḥ saṃpreṣayad yantā saindhavāṃs tān mahājavān
      turaṅgamāñ śaṅkhavarṇān sarvaśabdātigān raṇe
  4 te 'vahan yuyudhānaṃ tu manomārutaraṃhasaḥ
      yathendraṃ harayo rājan purā daityavadhodyatam
  5 tam āpatantaṃ saṃprekṣya sātvataṃ rabhasaṃ raṇe
      somadatto mahābāhur asaṃbhrānto 'bhyavartata
  6 vimuñcañ śaravarṣāṇi parjanya iva vṛṣṭimān
      chādayām āsa śaineyaṃ jalado bhāskaraṃ yathā
  7 asaṃbhrāntaś ca samare sātyakiḥ kurupuṃgavam
      chādayām āsa bāṇaughaiḥ samantād bharatarṣabha
  8 somadattas tu taṃ ṣaṣṭyā vivyādhorasi mādhavam
      sātyakiś cāpi taṃ rājann avidhyat sāyakaiḥ śitaiḥ
  9 tāv anyonyaṃ śariḥ kṛttau vyarājetāṃ nararṣabhau
      supuṣpau puṣpasamaye puṣpitāv iva kiṃśukau
  10 rudhirokṣitasarvāṅgau kuru vṛṣṇiyaśaḥ karau
     parasparam avekṣetāṃ dahantāv iva locanau
 11 rathamaṇḍala mārgeṣu carantāv arimardanau
     ghorarūpau hi tāv āstāṃ vṛṣkimantāv ivāmbudau
 12 śarasaṃbhinna gātrau tau sarvataḥ śakalīkṛtau
     śvāvidhāv iva rājendra vyadṛṣyetāṃ śarakṣatau
 13 suvarṇapuṅkhair iṣubhir ācitau tau vyarocatām
     khadyotair āvṛtau rājan prāvṛṣīva vanaspatī
 14 saṃpradīpita sarvāṅgau sāyakais tau mahārathau
     adṛśyetāṃ raṇe kruddhāv ulkābhir iva kuñjarau
 15 tato yudhi mahārāja somadatto mahārathaḥ
     ardhacandreṇa ciccheda mādhavasya mahad dhanuḥ
 16 athainaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat
     tvaramāṇas tvarā kāle punaś ca daśabhiḥ śaraiḥ
 17 athānyad dhanur ādāya sātyakir vegavattaram
     pañcabhiḥ sāyakais tūrṇaṃ somadattam avidhyata
 18 tato 'pareṇa bhallena dhvajaṃ ciccheda kāñcanam
     bāhlīkasya raṇe rājan sātyakiḥ prahasann iva
 19 somadattas tv asaṃbhrānto dṛṣṭvā ketuṃ nipātitam
     śaineyaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samācinot
 20 sātvato 'pi raṇe kruddhaḥ somadattasya dhanvinaḥ
     dhanuś ciccheda samare kṣurapreṇa śitena ha
 21 athainaṃ rukmapuṅkhānāṃ śatena nataparvaṇām
     ācinod bahudhā rājan bhagnadaṃṣṭram iva dvipam
 22 athānyad dhanur ādāya somadatto mahārathaḥ
     sātyakiṃ chādayām āsa śaravṛṣṭyā mahābalaḥ
 23 somadattaṃ tu saṃkruddho raṇe vivyādha sātyakiḥ
     sātyakiṃ ceṣu jālena somadatto apīḍayat
 24 daśabhiḥ sātvatasyārthe bhīmo 'han bāhlikātmajam
     somadatto 'py asaṃbhrāntaḥ śaineyam avadhīc charaiḥ
 25 tatas tu sātvatasyārthe bhaimasenir navaṃ dṛḍham
     mumoca parighaṃ ghoraṃ somadattasya vakṣasi
 26 tam āpatantaṃ vegena parighaṃ ghoradarśanam
     dvidhā ciccheda samare prahasann iva kauravaḥ
 27 sa papāta dvidhā chinna āyasaḥ parigho mahān
     mahīdharasyeva mahac chikharaṃ vajradāritam
 28 tatas tu sātyakī rājan somadattasya saṃyuge
     dhanuś ciccheda bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ
 29 caturbhis tu śarais tūrṇaṃ caturas turagottamān
     samīpaṃ preṣayām āsa pretarājasya bhārata
 30 sāratheś ca śiraḥ kāyād bhallena nataparvaṇā
     jahāra rathaśārdūlaḥ prahasañ śinipuṃgavaḥ
 31 tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ jvalantam iva pāvakam
     mumoca sātvato rājan svarṇapuṅkhaṃ śilāśitam
 32 sa vimukto balavatā śaineyena śarottamaḥ
     ghoras tasyorasi vibho nipapātāśu bhārata
 33 so 'tividdho balavatā sātvatena mahārathaḥ
     somadatto mahābāhur nipapāta mamāra ca
 34 taṃ dṛṣṭvā nihataṃ tatra somadattaṃ mahārathāḥ
     mahatā śaravarṣeṇa yuyudhānam upādravan
 35 chādyamānaṃ śarair dṛṣṭvā yuyudhānaṃ yudhiṣṭhiraḥ
     mahatyā senayā sārdhaṃ droṇānīkam upādravat
 36 tato yudhiṣṭhiraḥ kruddhas tāvakānāṃ mahābalam
     śarair vidrāvayām āsa bhāradvājasya paśyataḥ
 37 sainyāni drāvayantaṃ tu droṇo dṛṣṭvā yudhiṣṭhiram
     abhidudrāva vegena krodhasaṃraktalocanaḥ
 38 tataḥ suniśitair bāṇaiḥ pārthaṃ vivyādha saptabhiḥ
     so 'tividdho mahābāhuḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan
     yudhiṣṭhirasya ciccheda dhvajaṃ kārmukam eva ca
 39 sa chinnadhanvā tvaritas tvarā kāle nṛpottamaḥ
     anyad ādatta vegena kārmukaṃ samare dṛḍham
 40 tataḥ śarasahasreṇa droṇaṃ vivyādha pārthivaḥ
     sāśvasūta dhvajarathaṃ tad adbhutam ivābhavat
 41 tato muhūrtaṃ vyathitaḥ śaraghāta prapīḍitaḥ
     niṣasāda rathopasthe droṇo bharatasattama
 42 pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ muhūrtād dvijasattamaḥ
     krodhena mahatāviṣṭo vāyavyāstram avāsṛjat
 43 asaṃbhrāntas tataḥ pārtho dhanur ākṛṣya vīryavān
     tad astram astreṇa raṇe stambhayām āsa bhārata
 44 tato 'bravīd vāsudevaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
     yudhiṣṭhira mahābāho yat tvā vakṣyāmi tac chṛṇu
 45 upāramasva yuddhāya droṇād bharatasattama
     gṛdhyate hi sadā droṇo grahaṇe tava saṃyuge
 46 nānurūpam ahaṃ manye yuddham asya tvayā saha
     yo 'sya sṛṣṭo vināśāya sa enaṃ śvo haniṣyati
 47 parivarjya guruṃ yāhi yatra rājā suyodhanaḥ
     bhīmaś ca rathaśārdūlo yudhyate kauravaiḥ saha
 48 vāsudeva vacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
     muhūrtaṃ cintayitvā tu tato dāruṇam āhavam
 49 prāyād drutam amitraghno yatra bhīmo vyavasthitaḥ
     vinighnaṃs tāvakān yodhān vyāditāsya ivāntakaḥ
 50 rathaghoṣeṇa mahatā nādayan vasudhātalam
     parjanya iva gharmānte nādayan vai diśo daśa
 51 bhīmasya nighnataḥ śatrūn pārṣṇiṃ jagrāha pāṇḍavaḥ
     droṇo 'pi pāṇḍupāñcālān vyadhamad rajanī mukhe


Next: Chapter 138