Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 2 Index  Previous  Next 

Book 2
Chapter 33

 1 mahāmātravacaḥ śrutvā rāmo daśarathaṃ tadā
  anvabhāṣata vākyaṃ tu vinayajño vinītavat
 2 tyaktabhogasya me rājan vane vanyena jīvataḥ
  kiṃ kāryam anuyātreṇa tyaktasaṅgasya sarvataḥ
 3 yo hi dattvā dvipaśreṣṭhaṃ kakṣyāyāṃ kurute manaḥ
  rajjusnehena kiṃ tasya tyajataḥ kuñjarottamam
 4 tathā mama satāṃ śreṣṭha kiṃ dhvajinyā jagatpate
  sarvāṇy evānujānāmi cīrāṇy evānayantu me
 5 khanitrapiṭake cobhe mamānayata gacchataḥ
  caturdaśa vane vāsaṃ varṣāṇi vasato mama
 6 atha cīrāṇi kaikeyī svayam āhṛtya rāghavam
  uvāca paridhatsveti janaughe nirapatrapā
 7 sa cīre puruṣavyāghraḥ kaikeyyāḥ pratigṛhya te
  sūkṣmavastram avakṣipya munivastrāṇy avasta ha
 8 lakṣmaṇaś cāpi tatraiva vihāya vasane śubhe
  tāpasāc chādane caiva jagrāha pitur agrataḥ
 9 athātmaparidhānārthaṃ sītā kauśeyavāsinī
  samīkṣya cīraṃ saṃtrastā pṛṣatī vāgurām iva
 10 sā vyapatrapamāṇeva pratigṛhya ca durmanāḥ
   gandharvarājapratimaṃ bhartāram idam abravīt
   kathaṃ nu cīraṃ badhnanti munayo vanavāsinaḥ
11 kṛtvā kaṇṭhe ca sā cīram ekam ādāya pāṇinā
   tasthau hy akuṣalā tatra vrīḍitā janakātmaja
12 tasyās tat kṣipram āgamya rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ
   cīraṃ babandha sītāyāḥ kauśeyasyopari svayam
13 tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyām anāthavat
   pracukrośa janaḥ sarvo dhik tvāṃ daśarathaṃ tv iti
14 sa niḥśvasyoṣṇam aikṣvākas tāṃ bhāryām idam abravīt
   kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantum arhati
15 nanu paryāptam etat te pāpe rāmavivāsanam
   kim ebhiḥ kṛpaṇair bhūyaḥ pātakair api te kṛtaiḥ
16 evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmaḥ saṃprasthito vanam
   avākśirasam āsīnam idaṃ vacanam abravīt
17 iyaṃ dhārmika kausalyā mama mātā yaśasvinī
   vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ devagarhite
18 mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram
   adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyaḥ saṃmantum arhasi
19 imāṃ mahendropamajātagarbhiṇīṃ; tathā vidhātuṃ janamīṃ mamārhasi
   yathā vanasthe mayi śokakarśitā; na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet
 1 महामात्रवचः शरुत्वा रामॊ थशरदं तथा
  अन्वभाषत वाक्यं तु विनयज्ञॊ विनीतवत
 2 तयक्तभॊगस्य मे राजन वने वन्येन जीवतः
  किं कार्यम अनुयात्रेण तयक्तसङ्गस्य सर्वतः
 3 यॊ हि थत्त्वा थविपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः
  रज्जुस्नेहेन किं तस्य तयजतः कुञ्जरॊत्तमम
 4 तदा मम सतां शरेष्ठ किं धवजिन्या जगत्पते
  सर्वाण्य एवानुजानामि चीराण्य एवानयन्तु मे
 5 खनित्रपिटके चॊभे ममानयत गच्छतः
  चतुर्थश वने वासं वर्षाणि वसतॊ मम
 6 अद चीराणि कैकेयी सवयम आहृत्य राघवम
  उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा
 7 स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः परतिगृह्य ते
  सूक्ष्मवस्त्रम अवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्य अवस्त ह
 8 लक्ष्मणश चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे
  तापसाच छाथने चैव जग्राह पितुर अग्रतः
 9 अदात्मपरिधानार्दं सीता कौशेयवासिनी
  समीक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुराम इव
 10 सा वयपत्रपमाणेव परतिगृह्य च थुर्मनाः
   गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारम इथम अब्रवीत
   कदं नु चीरं बध्नन्ति मुनयॊ वनवासिनः
11 कृत्वा कण्ठे च सा चीरम एकम आथाय पाणिना
   तस्दौ हय अकुषला तत्र वरीडिता जनकात्मज
12 तस्यास तत कषिप्रम आगम्य रामॊ धर्मभृतां वरः
   चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्यॊपरि सवयम
13 तस्यां चीरं वसानायां नादवत्याम अनादवत
   परचुक्रॊश जनः सर्वॊ धिक तवां थशरदं तव इति
14 स निःश्वस्यॊष्णम ऐक्ष्वाकस तां भार्याम इथम अब्रवीत
   कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुम अर्हति
15 ननु पर्याप्तम एतत ते पापे रामविवासनम
   किम एभिः कृपणैर भूयः पातकैर अपि ते कृतैः
16 एवं बरुवन्तं पितरं रामः संप्रस्दितॊ वनम
   अवाक्शिरसम आसीनम इथं वचनम अब्रवीत
17 इयं धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी
   वृथ्धा चाक्षुथ्रशीला च न च तवां थेवगर्हिते
18 मया विहीनां वरथ परपन्नां शॊकसागरम
   अथृष्टपूर्वव्यसनां भूयः संमन्तुम अर्हसि
19 इमां महेन्थ्रॊपमजातगर्भिणीं; तदा विधातुं जनमीं ममार्हसि
   यदा वनस्दे मयि शॊककर्शिता; न जीवितं नयस्य यमक्षयं वरजेत


Next: Chapter 34