Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 6 Index  Previous  Next 

Book 6
Chapter 97

 1 atha saṃsmārayām āsa rāghavaṃ mātalis tadā
  ajānann iva kiṃ vīra tvam enam anuvartase
 2 visṛjāsmai vadhāya tvam astraṃ paitāmahaṃ prabho
  vināśakālaḥ kathito yaḥ suraiḥ so 'dya vartate
 3 tataḥ saṃsmārito rāmas tena vākyena mātaleḥ
  jagrāha sa śaraṃ dīptaṃ niśvasantam ivoragam
 4 yam asmai prathamaṃ prādād agastyo bhagavān ṛṣiḥ
  brahmadattaṃ mahad bāṇam amoghaṃ yudhi vīryavān
 5 brahmaṇā nirmitaṃ pūrvam indrārtham amitaujasā
  dattaṃ surapateḥ pūrvaṃ trilokajayakāṅkṣiṇaḥ
 6 yasya vājeṣu pavanaḥ phale pāvakabhāskarau
  śarīram ākāśamayaṃ gaurave merumandarau
 7 jājvalyamānaṃ vapuṣā supuṅkhaṃ hemabhūṣitam
  tejasā sarvabhūtānāṃ kṛtaṃ bhāskaravarcasaṃ
 8 sadhūmam iva kālāgniṃ dīptam āśīviṣaṃ yathā
  rathanāgāśvavṛndānāṃ bhedanaṃ kṣiprakāriṇam
 9 dvārāṇāṃ parighāṇāṃ ca girīṇām api bhedanam
  nānārudhirasiktāṅgaṃ medodigdhaṃ sudāruṇam
 10 vajrasāraṃ mahānādaṃ nānāsamitidāruṇam
   sarvavitrāsanaṃ bhīmaṃ śvasantam iva pannagam
11 kaṅkagṛdhrabalānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām
   nityaṃ bhakṣapradaṃ yuddhe yamarūpaṃ bhayāvaham
12 nandanaṃ vānarendrāṇāṃ rakṣasām avasādanam
   vājitaṃ vividhair vājaiś cārucitrair garutmataḥ
13 tam uttameṣuṃ lokānām ikṣvākubhayanāśanam
   dviṣatāṃ kīrtiharaṇaṃ praharṣakaram ātmanaḥ
14 abhimantrya tato rāmas taṃ maheṣuṃ mahābalaḥ
   vedaproktena vidhinā saṃdadhe kārmuke balī
15 sa rāvaṇāya saṃkruddho bhṛśam āyamya kārmukam
   cikṣepa param āyattas taṃ śaraṃ marmaghātinam
16 sa vajra iva durdharṣo vajrabāhuvisarjitaḥ
   kṛtānta iva cāvāryo nyapatad rāvaṇorasi
17 sa visṛṣṭo mahāvegaḥ śarīrāntakaraḥ śaraḥ
   bibheda hṛdayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ
18 rudhirāktaḥ sa vegena jīvitāntakaraḥ śaraḥ
   rāvaṇasya haran prāṇān viveśa dharaṇītalam
19 sa śaro rāvaṇaṃ hatvā rudhirārdrakṛtacchaviḥ
   kṛtakarmā nibhṛtavat svatūṇīṃ punar āviśat
20 tasya hastād dhatasyāśu kārmukaṃ tat sasāyakam
   nipapāta saha prāṇair bhraśyamānasya jīvitāt
21 gatāsur bhīmavegas tu nairṛtendro mahādyutiḥ
   papāta syandanād bhūmau vṛtro vajrahato yathā
22 taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ
   hatanāthā bhayatrastāḥ sarvataḥ saṃpradudruvuḥ
23 nardantaś cābhipetus tān vānarā drumayodhinaḥ
   daśagrīvavadhaṃ dṛṣṭvā vijayaṃ rāghavasya ca
24 arditā vānarair hṛṣṭair laṅkām abhyapatan bhayāt
   hatāśrayatvāt karuṇair bāṣpaprasravaṇair mukhaiḥ
25 tato vineduḥ saṃhṛṣṭā vānarā jitakāśinaḥ
   vadanto rāghavajayaṃ rāvaṇasya ca taṃ vadham
26 athāntarikṣe vyanadat saumyas tridaśadundubhiḥ
   divyagandhavahas tatra mārutaḥ susukho vavau
27 nipapātāntarikṣāc ca puṣpavṛṣṭis tadā bhuvi
   kirantī rāghavarathaṃ duravāpā manoharāḥ
28 rāghavas tava saṃyuktā gagane ca viśuśruve
   sādhu sādhv iti vāg agryā devatānāṃ mahātmanām
29 āviveśa mahān harṣo devānāṃ cāraṇaiḥ saha
   rāvaṇe nihate raudre sarvalokabhayaṃkare
30 tataḥ sakāmaṃ sugrīvam aṅgadaṃ ca mahābalam
   cakāra rāghavaḥ prīto hatvā rākṣasapuṃgavam
31 tataḥ prajagmuḥ praśamaṃ marudgaṇā; diśaḥ prasedur vimalaṃ nabho 'bhavat
   mahī cakampe na ca mārutā vavuḥ; sthiraprabhaś cāpy abhavad divākaraḥ
32 tatas tu sugrīvavibhīṣaṇādayaḥ; suhṛdviśeṣāḥ sahalakṣmaṇās tadā
   sametya hṛṣṭā vijayena rāghavaṃ; raṇe 'bhirāmaṃ vidhinābhyapūjayan
33 sa tu nihataripuḥ sthirapratijñaḥ; svajanabalābhivṛto raṇe rarāja
   raghukulanṛpanandano mahaujās; tridaśagaṇair abhisaṃvṛto yathendraḥ
 1 अद संस्मारयाम आस राघवं मातलिस तथा
  अजानन्न इव किं वीर तवम एनम अनुवर्तसे
 2 विसृजास्मै वधाय तवम अस्त्रं पैतामहं परभॊ
  विनाशकालः कदितॊ यः सुरैः सॊ ऽथय वर्तते
 3 ततः संस्मारितॊ रामस तेन वाक्येन मातलेः
  जग्राह स शरं थीप्तं निश्वसन्तम इवॊरगम
 4 यम अस्मै परदमं पराथाथ अगस्त्यॊ भगवान ऋषिः
  बरह्मथत्तं महथ बाणम अमॊघं युधि वीर्यवान
 5 बरह्मणा निर्मितं पूर्वम इन्थ्रार्दम अमितौजसा
  थत्तं सुरपतेः पूर्वं तरिलॊकजयकाङ्क्षिणः
 6 यस्य वाजेषु पवनः फले पावकभास्करौ
  शरीरम आकाशमयं गौरवे मेरुमन्थरौ
 7 जाज्वल्यमानं वपुषा सुपुङ्खं हेमभूषितम
  तेजसा सर्वभूतानां कृतं भास्करवर्चसं
 8 सधूमम इव कालाग्निं थीप्तम आशीविषं यदा
  रदनागाश्ववृन्थानां भेथनं कषिप्रकारिणम
 9 थवाराणां परिघाणां च गिरीणाम अपि भेथनम
  नानारुधिरसिक्ताङ्गं मेथॊथिग्धं सुथारुणम
 10 वज्रसारं महानाथं नानासमितिथारुणम
   सर्ववित्रासनं भीमं शवसन्तम इव पन्नगम
11 कङ्कगृध्रबलानां च गॊमायुगणरक्षसाम
   नित्यं भक्षप्रथं युथ्धे यमरूपं भयावहम
12 नन्थनं वानरेन्थ्राणां रक्षसाम अवसाथनम
   वाजितं विविधैर वाजैश चारुचित्रैर गरुत्मतः
13 तम उत्तमेषुं लॊकानाम इक्ष्वाकुभयनाशनम
   थविषतां कीर्तिहरणं परहर्षकरम आत्मनः
14 अभिमन्त्र्य ततॊ रामस तं महेषुं महाबलः
   वेथप्रॊक्तेन विधिना संथधे कार्मुके बली
15 स रावणाय संक्रुथ्धॊ भृशम आयम्य कार्मुकम
   चिक्षेप परम आयत्तस तं शरं मर्मघातिनम
16 स वज्र इव थुर्धर्षॊ वज्रबाहुविसर्जितः
   कृतान्त इव चावार्यॊ नयपतथ रावणॊरसि
17 स विसृष्टॊ महावेगः शरीरान्तकरः शरः
   बिभेथ हृथयं तस्य रावणस्य थुरात्मनः
18 रुधिराक्तः स वेगेन जीवितान्तकरः शरः
   रावणस्य हरन पराणान विवेश धरणीतलम
19 स शरॊ रावणं हत्वा रुधिरार्थ्रकृतच्छविः
   कृतकर्मा निभृतवत सवतूणीं पुनर आविशत
20 तस्य हस्ताथ धतस्याशु कार्मुकं तत ससायकम
   निपपात सह पराणैर भरश्यमानस्य जीवितात
21 गतासुर भीमवेगस तु नैरृतेन्थ्रॊ महाथ्युतिः
   पपात सयन्थनाथ भूमौ वृत्रॊ वज्रहतॊ यदा
22 तं थृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः
   हतनादा भयत्रस्ताः सर्वतः संप्रथुथ्रुवुः
23 नर्थन्तश चाभिपेतुस तान वानरा थरुमयॊधिनः
   थशग्रीववधं थृष्ट्वा विजयं राघवस्य च
24 अर्थिता वानरैर हृष्टैर लङ्काम अभ्यपतन भयात
   हताश्रयत्वात करुणैर बाष्पप्रस्रवणैर मुखैः
25 ततॊ विनेथुः संहृष्टा वानरा जितकाशिनः
   वथन्तॊ राघवजयं रावणस्य च तं वधम
26 अदान्तरिक्षे वयनथत सौम्यस तरिथशथुन्थुभिः
   थिव्यगन्धवहस तत्र मारुतः सुसुखॊ ववौ
27 निपपातान्तरिक्षाच च पुष्पवृष्टिस तथा भुवि
   किरन्ती राघवरदं थुरवापा मनॊहराः
28 राघवस तव संयुक्ता गगने च विशुश्रुवे
   साधु साध्व इति वाग अग्र्या थेवतानां महात्मनाम
29 आविवेश महान हर्षॊ थेवानां चारणैः सह
   रावणे निहते रौथ्रे सर्वलॊकभयंकरे
30 ततः सकामं सुग्रीवम अङ्गथं च महाबलम
   चकार राघवः परीतॊ हत्वा राक्षसपुंगवम
31 ततः परजग्मुः परशमं मरुथ्गणा; थिशः परसेथुर विमलं नभॊ ऽभवत
   मही चकम्पे न च मारुता ववुः; सदिरप्रभश चाप्य अभवथ थिवाकरः
32 ततस तु सुग्रीवविभीषणाथयः; सुहृथ्विशेषाः सहलक्ष्मणास तथा
   समेत्य हृष्टा विजयेन राघवं; रणे ऽभिरामं विधिनाभ्यपूजयन
33 स तु निहतरिपुः सदिरप्रतिज्ञः; सवजनबलाभिवृतॊ रणे रराज
   रघुकुलनृपनन्थनॊ महौजास; तरिथशगणैर अभिसंवृतॊ यदेन्थ्रः


Next: Chapter 98