Sacred Texts  Hinduism  Mahabharata  Index  Book 7 Index  Previous  Next 

Book 7 in English

The Mahabharata in Sanskrit

Book 7
Chapter 140

  1 [स]
      वर्तमाने तदा रौथ्रे रात्रियुथ्धे विशां पते
      सर्वभूतक्षयकरे धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः
  2 अब्रवीत पाण्डवांश चैव पाञ्चालांश च स सॊमकान
      अभ्यथ्रवत गच्छध्वं थरॊणम एव जिघांसया
  3 राज्ञस ते वचनाथ राजन पाञ्चालाः सॊमकास तदा
      थरॊणम एवाभ्यवर्तन्त नथन्तॊ भैरवान रवान
  4 तान वयं परतिगर्जन्तः परत्युथ्यातास तव अमर्षिताः
      यदाशक्ति यदॊत्साहं यदा सत्त्वं च संयुगे
  5 कृतवर्मा च हार्थिक्यॊ युधिष्ठिरम उपाथ्रवत
      थरॊणं परति जिघांसन्तं मत्तॊ मत्तम इव थविपम
  6 शैनेयं शरवर्षाणि विकिरन्तं समन्ततः
      अभ्ययात कौरवॊ राजन भूरिः संग्राममूर्धनि
  7 सहथेवम अदायान्तं थरॊण परेप्सुं महारदम
      कर्णॊ वैकर्तनॊ राजन वारयाम आस पाण्डवम
  8 भीमसेनम अदायान्तं वयाथितास्यम इवान्तकम
      सवयं थुर्यॊधनॊ युथ्धे परतीपं मृत्युम आव्रजत
  9 नकुलं च युधां शरेष्ठं सर्वयुथ्धविशारथम
      शकुनिः सौबलॊ राजन वारयाम आस स तवरः
  10 शिखण्डिनम अदायान्तं रदेन रदिनां वरम
     कृपॊ शारथ्वतॊ राजन वारयाम आस संयुगे
 11 परतिविन्ध्यम अदायान्तं मयूरसथृशैर हयैः
     थुःशासनॊ महाराज यत्तॊ यत्तम अवारयत
 12 भैमसेनिम अदायान्तं माया शतविशारथम
     अश्वत्दामा पितुर मानं कुर्वाणः परत्यषेधयत
 13 थरुपथं वृषसेनस तु स सैन्यं सपथानुगम
     वारयाम आस समरे थरॊण परेप्सुं महारदम
 14 विराटं थरुतम आयान्तं थरॊणस्य निधनं परति
     मथ्रराजः सुसंक्रुथ्धॊ वारयाम आस भारत
 15 शतानीकम अदायान्तं नाकुलिं रभसं रणे
     चित्रसेनॊ रुरॊधाशु शरैर थरॊण वधेप्सया
 16 अर्जुनं च युधां शरेष्ठं पराथ्रवन्तं महारदम
     अलम्बुसॊ महाराज राक्षसेन्थ्रॊ नयवारयत
 17 तदा थरॊणं महेष्वासं निघ्नन्तं शात्रवान रणे
     धृटथ्युम्नॊ ऽद पाञ्चाल्यॊ हृष्टरूपम अवारयत
 18 तदान्यान पाण्डुपुत्राणां समायातान महारदान
     तावका रदिनॊ राजन वारयाम आसुर ओजसा
 19 गजारॊहा गजैस तूर्णं संनिपत्य महामृधे
     यॊधयन्तः सम थृश्यन्ते शतशॊ ऽद सहस्रशः
 20 निशीदे तुरगा राजन्न आथ्रवन्तः परस्परम
     समथृश्यन्त वेगेन पक्षवन्त इवाथ्रयः
 21 साथिनः साथिभिः सार्धं परासशक्त्यृष्टिपाणयः
     समागच्छन महाराज विनथन्तः पृदक पृदक
 22 नरास तु बहवस तत्र समाजग्मुः परस्परम
     गथाभिर मुसलैश चैव नानाशस्त्रैश च संघशः
 23 कृतवर्मा तु हार्थिक्यॊ धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम
     वारयाम आस संक्रुथ्धॊ वेलेवॊथ्वृत्तम अर्णवम
 24 युधिष्ठिरस तु हार्थिक्यं विथ्ध्वा पञ्चभिर आशुगैः
     पुनर विव्याध विंशत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत
 25 कृतवर्मा तु संक्रुथ्धॊ धर्मपुत्रस्य मारिष
     धनुश चिच्छेथ भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः
 26 अदान्यथ धनुर आथाय धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः
     हार्थिक्यं थशभिर बाणैर बाह्वॊर उरसि चार्पयत
 27 माधवस तु रणे विथ्धॊ धर्मपुत्रेण मारिष
     पराकम्पत च रॊषेण सप्तभिश चार्थयच छरैः
 28 तस्य पार्दॊ धनुश छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च
     पराहिणॊन निशितान बाणान पञ्च राजञ शिलाशितान
 29 ते तस्य कवचं भित्त्वा हेमचित्रं महाधनम
     पराविशन धरणीम उग्रा वल्मीकम इव पन्नगाः
 30 अक्ष्णॊर निमेष मात्रेण सॊ ऽनयथ आथाय कार्मुकम
     विव्याध पाण्डवं षष्ट्या सूतं च नवभिः शरैः
 31 तस्य शक्तिम अमेयात्मा पाण्डवॊ भुजगॊपमाम
     चिक्षेप भरतश्रेष्ठ रदे नयस्य महथ धनुः
 32 सा हेमचित्रा महती पाण्डवेन परवेरिता
     निर्भिथ्य थक्षिणं बाहुं पराविशथ धरणीतलम
 33 एतस्मिन्न एव काले तु गृह्य पार्दः पुनर धनुः
     हार्थिक्यं छाथयाम आस शरैः संनतपर्वभिः
 34 ततस तु समरे शूरॊ वृष्णीनां परवरॊ रदी
     वयश्व सूत रदं चक्रे निमेषार्धाथ युधिष्ठिरम
 35 ततस तु पाण्डवॊ जयेष्ठः खड्गचर्म समाथथे
     तथ अस्य निशितैर बाणैर वयधमन माधवॊ रणे
 36 तॊमरं तु ततॊ गृह्य सवर्णथण्डं थुरासथम
     परेषयत समरे तूर्णं हार्थिक्यस्य युधिष्ठिरः
 37 तम आपतन्तं सहसा धर्मराज भुजच्युतम
     थविधा चिच्छेथ हार्थिक्यः कृतहस्तः समयन्न इव
 38 ततः शरशतेनाजौ धर्मपुत्रम अवाकिरत
     कवचं चास्य संक्रुथ्धः शैरस तीक्ष्णैर अथारयत
 39 हार्थिक्य शरसंछिन्नं कवचं तन महात्मनः
     वयशीर्यत रणे राजंस ताराजालम इवाम्बरात
 40 स छिन्नधन्वा विरदः शीर्णवर्मा शरार्थितः
     अपायासीथ रणात तूर्णं धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः
 41 कृतवर्मा तु निर्जित्य धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम
     पुनर थरॊणस्य जुगुपे चक्रम एव महाबलः
  1 [s]
      vartamāne tathā raudre rātriyuddhe viśāṃ pate
      sarvabhūtakṣayakare dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
  2 abravīt pāṇḍavāṃś caiva pāñcālāṃś ca sa somakān
      abhyadravata gacchadhvaṃ droṇam eva jighāṃsayā
  3 rājñas te vacanād rājan pāñcālāḥ somakās tathā
      droṇam evābhyavartanta nadanto bhairavān ravān
  4 tān vayaṃ pratigarjantaḥ pratyudyātās tv amarṣitāḥ
      yathāśakti yathotsāhaṃ yathā sattvaṃ ca saṃyuge
  5 kṛtavarmā ca hārdikyo yudhiṣṭhiram upādravat
      droṇaṃ prati jighāṃsantaṃ matto mattam iva dvipam
  6 śaineyaṃ śaravarṣāṇi vikirantaṃ samantataḥ
      abhyayāt kauravo rājan bhūriḥ saṃgrāmamūrdhani
  7 sahadevam athāyāntaṃ droṇa prepsuṃ mahāratham
      karṇo vaikartano rājan vārayām āsa pāṇḍavam
  8 bhīmasenam athāyāntaṃ vyāditāsyam ivāntakam
      svayaṃ duryodhano yuddhe pratīpaṃ mṛtyum āvrajat
  9 nakulaṃ ca yudhāṃ śreṣṭhaṃ sarvayuddhaviśāradam
      śakuniḥ saubalo rājan vārayām āsa sa tvaraḥ
  10 śikhaṇḍinam athāyāntaṃ rathena rathināṃ varam
     kṛpo śāradvato rājan vārayām āsa saṃyuge
 11 prativindhyam athāyāntaṃ mayūrasadṛśair hayaiḥ
     duḥśāsano mahārāja yatto yattam avārayat
 12 bhaimasenim athāyāntaṃ māyā śataviśāradam
     aśvatthāmā pitur mānaṃ kurvāṇaḥ pratyaṣedhayat
 13 drupadaṃ vṛṣasenas tu sa sainyaṃ sapadānugam
     vārayām āsa samare droṇa prepsuṃ mahāratham
 14 virāṭaṃ drutam āyāntaṃ droṇasya nidhanaṃ prati
     madrarājaḥ susaṃkruddho vārayām āsa bhārata
 15 śatānīkam athāyāntaṃ nākuliṃ rabhasaṃ raṇe
     citraseno rurodhāśu śarair droṇa vadhepsayā
 16 arjunaṃ ca yudhāṃ śreṣṭhaṃ prādravantaṃ mahāratham
     alambuso mahārāja rākṣasendro nyavārayat
 17 tathā droṇaṃ maheṣvāsaṃ nighnantaṃ śātravān raṇe
     dhṛṭadyumno 'tha pāñcālyo hṛṣṭarūpam avārayat
 18 tathānyān pāṇḍuputrāṇāṃ samāyātān mahārathān
     tāvakā rathino rājan vārayām āsur ojasā
 19 gajārohā gajais tūrṇaṃ saṃnipatya mahāmṛdhe
     yodhayantaḥ sma dṛśyante śataśo 'tha sahasraśaḥ
 20 niśīthe turagā rājann ādravantaḥ parasparam
     samadṛśyanta vegena pakṣavanta ivādrayaḥ
 21 sādinaḥ sādibhiḥ sārdhaṃ prāsaśaktyṛṣṭipāṇayaḥ
     samāgacchan mahārāja vinadantaḥ pṛthak pṛthak
 22 narās tu bahavas tatra samājagmuḥ parasparam
     gadābhir musalaiś caiva nānāśastraiś ca saṃghaśaḥ
 23 kṛtavarmā tu hārdikyo dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
     vārayām āsa saṃkruddho velevodvṛttam arṇavam
 24 yudhiṣṭhiras tu hārdikyaṃ viddhvā pañcabhir āśugaiḥ
     punar vivyādha viṃśatyā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
 25 kṛtavarmā tu saṃkruddho dharmaputrasya māriṣa
     dhanuś ciccheda bhallena taṃ ca vivyādha saptabhiḥ
 26 athānyad dhanur ādāya dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
     hārdikyaṃ daśabhir bāṇair bāhvor urasi cārpayat
 27 mādhavas tu raṇe viddho dharmaputreṇa māriṣa
     prākampata ca roṣeṇa saptabhiś cārdayac charaiḥ
 28 tasya pārtho dhanuś chittvā hastāvāpaṃ nikṛtya ca
     prāhiṇon niśitān bāṇān pañca rājañ śilāśitān
 29 te tasya kavacaṃ bhittvā hemacitraṃ mahādhanam
     prāviśan dharaṇīm ugrā valmīkam iva pannagāḥ
 30 akṣṇor nimeṣa mātreṇa so 'nyad ādāya kārmukam
     vivyādha pāṇḍavaṃ ṣaṣṭyā sūtaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ
 31 tasya śaktim ameyātmā pāṇḍavo bhujagopamām
     cikṣepa bharataśreṣṭha rathe nyasya mahad dhanuḥ
 32 sā hemacitrā mahatī pāṇḍavena praveritā
     nirbhidya dakṣiṇaṃ bāhuṃ prāviśad dharaṇītalam
 33 etasminn eva kāle tu gṛhya pārthaḥ punar dhanuḥ
     hārdikyaṃ chādayām āsa śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
 34 tatas tu samare śūro vṛṣṇīnāṃ pravaro rathī
     vyaśva sūta rathaṃ cakre nimeṣārdhād yudhiṣṭhiram
 35 tatas tu pāṇḍavo jyeṣṭhaḥ khaḍgacarma samādade
     tad asya niśitair bāṇair vyadhaman mādhavo raṇe
 36 tomaraṃ tu tato gṛhya svarṇadaṇḍaṃ durāsadam
     preṣayat samare tūrṇaṃ hārdikyasya yudhiṣṭhiraḥ
 37 tam āpatantaṃ sahasā dharmarāja bhujacyutam
     dvidhā ciccheda hārdikyaḥ kṛtahastaḥ smayann iva
 38 tataḥ śaraśatenājau dharmaputram avākirat
     kavacaṃ cāsya saṃkruddhaḥ śairas tīkṣṇair adārayat
 39 hārdikya śarasaṃchinnaṃ kavacaṃ tan mahātmanaḥ
     vyaśīryata raṇe rājaṃs tārājālam ivāmbarāt
 40 sa chinnadhanvā virathaḥ śīrṇavarmā śarārditaḥ
     apāyāsīd raṇāt tūrṇaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
 41 kṛtavarmā tu nirjitya dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
     punar droṇasya jugupe cakram eva mahābalaḥ


Next: Chapter 141