Sacred Texts  Hinduism  Index  Book 2 Index  Previous  Next 

Book 2
Chapter 108

 1 pratiprayāte bharate vasan rāmas tapovane
  lakṣayām āsa sodvegam athautsukyaṃ tapasvinām
 2 ye tatra citrakūṭasya purastāt tāpasāśrame
  rāmam āśritya niratās tān alakṣayad utsukān
 3 nayanair bhṛkuṭībhiś ca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ
  anyonyam upajalpantaḥ śanaiś cakrur mithaḥ kathāḥ
 4 teṣām autsukyam ālakṣya rāmas tv ātmani śaṅkitaḥ
  kṛtāñjalir uvācedam ṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ
 5 na kac cid bhagavan kiṃ cit pūrvavṛttam idaṃ mayi
  dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ
 6 pramādāc caritaṃ kac cit kiṃ cin nāvarajasya me
  lakṣmaṇasyarṣibhir dṛṣṭaṃ nānurūpam ivātmanaḥ
 7 kac cic chuśrūṣamāṇā vaḥ śuśrūṣaṇaparā mayi
  pramadābhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate
 8 atharṣir jarayā vṛddhas tapasā ca jarāṃ gataḥ
  vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam
 9 kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhirates tathā
  calanaṃ tāta vaidehyās tapasviṣu viśeṣataḥ
 10 tvannimittam idaṃ tāvat tāpasān prati vartate
   rakṣobhyas tena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ
11 rāvaṇāvarajaḥ kaś cit kharo nāmeha rākṣasaḥ
   utpāṭya tāpasān sarvāñ janasthānaniketanān
12 dhṛṣṭaś ca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ
   avaliptaś ca pāpaś ca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate
13 tvaṃ yadā prabhṛti hy asminn āśrame tāta vartase
   tadā prabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān
14 darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrair bhīṣaṇakair api
   nānā rūpair virūpaiś ca rūpair asukhadarśanaiḥ
15 apraśastair aśucibhiḥ saṃprayojya ca tāpasān
   pratighnanty aparān kṣipram anāryāḥ purataḥ sthitaḥ
16 teṣu teṣv āśramasthāneṣv abuddham avalīya ca
   ramante tāpasāṃs tatra nāśayanto 'lpacetasaḥ
17 apakṣipanti srugbhāṇḍān agnīn siñcanti vāriṇā
   kalaśāṃś ca pramṛdnanti havane samupasthite
18 tair durātmabhir āviṣṭān āśramān prajihāsavaḥ
   gamanāyānyadeśasya codayanty ṛṣayo 'dya mām
19 tat purā rāma śārīrām upahiṃsāṃ tapasviṣu
   darśayati hi duṣṭās te tyakṣyāma imam āśramam
20 bahumūlaphalaṃ citram avidūrād ito vanam
   purāṇāśramam evāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ
21 kharas tvayy api cāyuktaṃ purā tāta pravartate
   sahāsmābhir ito gaccha yadi buddhiḥ pravartate
22 sakalatrasya saṃdeho nityaṃ yat tasya rāghava
   samarthasyāpi hi sato vāso duḥkha ihādya te
23 ity uktavantaṃ rāmas taṃ rājaputras tapasvinam
   na śaśākottarair vākyair avaroddhuṃ samutsukam
24 abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam
   sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatiḥ saha
25 rāmaḥ saṃsādhya tv ṛṣigaṇam anugamanād; deśāt tasmāccit kulapatim abhivādyarṣim
   samyakprītais tair anumata upadiṣṭārthaḥ; puṇyaṃ vāsāya svanilayam upasaṃpede
26 āśramaṃ tv ṛṣivirahitaṃ prabhuḥ; kṣaṇam api na jahau sa rāghavaḥ
   rāghavaṃ hi satatam anugatās; tāpasāś carṣicaritadhṛtaguṇāḥ
 1 परतिप्रयाते भरते वसन रामस तपॊवने
  लक्षयाम आस सॊथ्वेगम अदौत्सुक्यं तपस्विनाम
 2 ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात तापसाश्रमे
  रामम आश्रित्य निरतास तान अलक्षयथ उत्सुकान
 3 नयनैर भृकुटीभिश च रामं निर्थिश्य शङ्किताः
  अन्यॊन्यम उपजल्पन्तः शनैश चक्रुर मिदः कदाः
 4 तेषाम औत्सुक्यम आलक्ष्य रामस तव आत्मनि शङ्कितः
  कृताञ्जलिर उवाचेथम ऋषिं कुलपतिं ततः
 5 न कच चिथ भगवन किं चित पूर्ववृत्तम इथं मयि
  थृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः
 6 परमाथाच चरितं कच चित किं चिन नावरजस्य मे
  लक्ष्मणस्यर्षिभिर थृष्टं नानुरूपम इवात्मनः
 7 कच चिच छुश्रूषमाणा वः शुश्रूषणपरा मयि
  परमथाभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते
 8 अदर्षिर जरया वृथ्धस तपसा च जरां गतः
  वेपमान इवॊवाच रामं भूतथयापरम
 9 कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस तदा
  चलनं तात वैथेह्यास तपस्विषु विशेषतः
 10 तवन्निमित्तम इथं तावत तापसान परति वर्तते
   रक्षॊभ्यस तेन संविग्नाः कदयन्ति मिदः कदाः
11 रावणावरजः कश चित खरॊ नामेह राक्षसः
   उत्पाट्य तापसान सर्वाञ जनस्दाननिकेतनान
12 धृष्टश च जितकाशी च नृशंसः पुरुषाथकः
   अवलिप्तश च पापश च तवां च तात न मृष्यते
13 तवं यथा परभृति हय अस्मिन्न आश्रमे तात वर्तसे
   तथा परभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान
14 थर्शयन्ति हि बीभत्सैः करूरैर भीषणकैर अपि
   नाना रूपैर विरूपैश च रूपैर असुखथर्शनैः
15 अप्रशस्तैर अशुचिभिः संप्रयॊज्य च तापसान
   परतिघ्नन्त्य अपरान कषिप्रम अनार्याः पुरतः सदितः
16 तेषु तेष्व आश्रमस्दानेष्व अबुथ्धम अवलीय च
   रमन्ते तापसांस तत्र नाशयन्तॊ ऽलपचेतसः
17 अपक्षिपन्ति सरुग्भाण्डान अग्नीन सिञ्चन्ति वारिणा
   कलशांश च परमृथ्नन्ति हवने समुपस्दिते
18 तैर थुरात्मभिर आविष्टान आश्रमान परजिहासवः
   गमनायान्यथेशस्य चॊथयन्त्य ऋषयॊ ऽथय माम
19 तत पुरा राम शारीराम उपहिंसां तपस्विषु
   थर्शयति हि थुष्टास ते तयक्ष्याम इमम आश्रमम
20 बहुमूलफलं चित्रम अविथूराथ इतॊ वनम
   पुराणाश्रमम एवाहं शरयिष्ये सगणः पुनः
21 खरस तवय्य अपि चायुक्तं पुरा तात परवर्तते
   सहास्माभिर इतॊ गच्छ यथि बुथ्धिः परवर्तते
22 सकलत्रस्य संथेहॊ नित्यं यत तस्य राघव
   समर्दस्यापि हि सतॊ वासॊ थुःख इहाथ्य ते
23 इत्य उक्तवन्तं रामस तं राजपुत्रस तपस्विनम
   न शशाकॊत्तरैर वाक्यैर अवरॊथ्धुं समुत्सुकम
24 अभिनन्थ्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम
   स जगामाश्रमं तयक्त्वा कुलैः कुलपतिः सह
25 रामः संसाध्य तव ऋषिगणम अनुगमनाथ; थेशात तस्माच्चित कुलपतिम अभिवाथ्यर्षिम
   सम्यक्प्रीतैस तैर अनुमत उपथिष्टार्दः; पुण्यं वासाय सवनिलयम उपसंपेथे
26 आश्रमं तव ऋषिविरहितं परभुः; कषणम अपि न जहौ स राघवः
   राघवं हि सततम अनुगतास; तापसाश चर्षिचरितधृतगुणाः


Next: Chapter 109